Osmanlı Kültür ve Medeniyeti — Test 9

Doğru cevap: D — Sedefkâr Mehmet Ağa

Sultanahmet Camii'nin mimarı, Mimar Sinan'ın yetiştirdiği ustalardan Sedefkâr Mehmet Ağa'dır. Mimar Sinan bu caminin yapımından çok önce vefat ettiğinden A seçeneği zaman bakımından yanlıştır. Garabet Balyan ise XIX. yüzyılda Dolmabahçe Sarayı'nın yapımında görev alan mimardır.

Doğru cevap: A — Gedik

Ustalık aşamasına ulaşan kişiye dükkân açma hakkı veren izne gedik denir. İcazetname medrese öğrenimini tamamlayanlara verildiğinden B seçeneği esnaf düzeniyle ilgili değildir. Narh ise mallara konulan resmî fiyat sınırı olduğu için dükkân açma iznini karşılamaz.

Doğru cevap: C — Zeamet

Yıllık geliri 20.000 ile 100.000 akçe arasında olan dirlik türü zeamettir. Has, yıllık geliri 100.000 akçenin üzerindeki dirlikleri; tımar ise yıllık geliri 20.000 akçenin altındaki dirlikleri ifade eder. Vakıf ve ocaklık ise dirlik değil, farklı amaçlara ayrılmış miri arazi türleridir. Doğru cevap C'dir.

Doğru cevap: A — Şeyh Hamdullah

Osmanlı hat ekolünün kurucusu sayılan sanatçı, II. Bayezid Dönemi'nde yaşayan Şeyh Hamdullah'tır. Hafız Osman daha sonraki yüzyılda yetişip bu ekolü geliştirdiğinden B seçeneği dönem bakımından uymaz. Levni minyatür, Itri ise musiki alanında ün kazanmıştır.

Doğru cevap: E — Karacaoğlan

Sade bir dille ve hece ölçüsüyle şiir söyleyen halk şairi Karacaoğlan'dır. Baki, Nefi, Nedim ve Şeyh Galip aruz ölçüsünü ve ağır bir dili kullanan divan şairleri olduğundan diğer seçenekler halk edebiyatı içinde gösterilemez.

Doğru cevap: B — Ebru

Su yüzeyindeki desenlerin kâğıda aktarılmasına dayanan sanat ebrudur. Katı' kâğıt oyma sanatı olduğundan C seçeneği tekniği bakımından farklıdır. Çini ise fırınlanmış toprak levhaların sırlanıp bezenmesiyle yapılan duvar süsleme sanatıdır.

Doğru cevap: D — Piri Reis

Kitab-ı Bahriye, ünlü Osmanlı denizcisi Piri Reis'in kaleme aldığı denizcilik kılavuzudur. Katip Çelebi'nin coğrafya alanındaki eseri Cihannüma olduğundan B seçeneği yanlıştır. Evliya Çelebi ise gezi türündeki Seyahatname'nin yazarı olduğu için denizcilik kılavuzuyla ilişkilendirilemez.

Doğru cevap: E — Itri

Tekbir ve Salât-ı Ümmiye gibi bestelerin sahibi Buhurizade Mustafa Itri'dir. Nefi, Baki ve Nedim divan edebiyatının şairleri olduğundan B, C ve D seçenekleri sanat dalı bakımından yanlıştır. Levni ise minyatür ustasıdır.

Doğru cevap: C — Narh

Mal fiyatlarına konulan resmî üst sınıra narh denir ve uygulaması kadı ile muhtesip tarafından denetlenir. Bâc ticaretten alınan bir vergi olduğundan A seçeneği fiyat düzenlemesini anlatmaz. Gedik ise dükkân açma izni olduğu için fiyatla değil üretim hakkıyla ilgilidir.

Doğru cevap: D — Hattatların ve bazı çevrelerin tepkisini azaltmak istenmesi

Elle yazarak geçimini sağlayan hattatların ve yeniliğe karşı olan çevrelerin tepkisini azaltmak için dinî kitapların basılmaması kabul edilmiştir. Dinî kitaplara yoğun ilgi bulunduğundan A seçeneği gerçekle bağdaşmaz. Matbaada sözlük, tarih ve coğrafya kitapları da basıldığı için B seçeneği de yanlıştır.

Doğru cevap: C — Tezhip

Yazma eserlerin altın yaldızla süslenmesi sanatı tezhiptir. Ebru, su yüzeyine dökülen boyalarla desen oluşturup kâğıda geçirme sanatı olduğundan A seçeneği yöntem bakımından farklıdır. Hat ise süsleme değil yazı yazma sanatıdır.

Doğru cevap: B — Fuzuli

Leyla ile Mecnun mesnevisinin şairi Fuzuli'dir. Baki, Kanuni Dönemi'nde yaşamış ve şairlerin sultanı sayılmış olsa da bu eserin sahibi olmadığından A seçeneği yanlıştır. Şeyh Galip'in ünlü mesnevisi ise Hüsn ü Aşk'tır.

Doğru cevap: C — Matrakçı Nasuh

Sefer güzergâhındaki şehirleri minyatürlerle belgeleyen sanatçı Matrakçı Nasuh'tur. Levni Lale Devri'nin minyatür ustası olduğundan A seçeneği dönem bakımından uymaz. Şeyh Hamdullah hat, Itri ise musiki alanında eser verdiği için minyatürle ilişkilendirilemez.

Doğru cevap: D — İmarethane

Ücretsiz yemek dağıtılan vakıf kurumu imarethanedir. Darüşşifa hastalıkların tedavi edildiği kurum olduğundan A seçeneği hizmet alanı bakımından farklıdır. Bedesten ise değerli malların alınıp satıldığı kapalı çarşı bölümüdür, bu nedenle sosyal yardım kurumu sayılamaz.

Doğru cevap: D — Patrik ve hahambaşı

Gayrimüslim cemaatler patrik ve hahambaşı gibi din adamlarınca temsil edilir, iç işlerini bu kişiler aracılığıyla yürütürdü. Kadı Müslüman-gayrimüslim ayrımı gözetmeksizin devletin yargı görevlisi olduğundan A seçeneği cemaat temsilciliğini karşılamaz. Nakibüleşraf ise peygamber soyundan gelenlerin işleriyle ilgilenen görevlidir.