Osmanlı Kültür ve Medeniyeti — Test 8

Doğru cevap: A — Cülus bahşişi

Tahta çıkış sırasında kapıkulu askerlerine dağıtılan bahşişe cülus bahşişi denir. Ulufe ise askerlere üç ayda bir ödenen düzenli maaş olduğundan B seçeneği ödeme türü bakımından farklıdır. Öşür ve avarız devletin topladığı vergiler olduğu için askerlere yapılan ödemeleri karşılamaz.

Doğru cevap: E — Acemi Ocağı

Devşirilen çocuklar önce Türk ailelerin yanına verilir, sonra Acemi Ocağı'nda eğitilir ve buradan Yeniçeri Ocağı'na ya da diğer ocaklara alınırdı. Cebeci Ocağı ordunun silahlarının bakımıyla, topçular top döküm ve atışıyla ilgilendiğinden A ve B seçenekleri eğitim basamağını karşılamaz. Lağımcılar ise kale kuşatmalarında tünel kazma işini yürütürdü.

Doğru cevap: B — Verginin ödeme gücü gözetilerek alındığı

Belirli grupların muaf tutulması, verginin kişinin ödeme gücü ve çalışabilme durumu dikkate alınarak toplandığını gösterir. Gayrimüslimler haraç gibi başka vergiler de ödediğinden C seçeneği bilgiyle çelişir. Cizye kişi başına alınan bir vergi olduğu için toprak gelirine bağlayan D seçeneği de yanlıştır.

Doğru cevap: A — Beylerbeyi

Eyaletlerin yönetiminden beylerbeyi sorumludur; sancaklar ise ona bağlı olarak sancakbeyleri tarafından yönetilir. Kadı yargı ve belediye işlerini yürüttüğü için idari amir değildir. Subaşı kaza ve şehirlerde güvenlikten (asayişten) sorumlu görevlidir; defterdar ise mali işlere bakar.

Doğru cevap: E — Barok ve rokoko üslubu

XVIII. yüzyıldan itibaren Osmanlı yapılarında görülen Avrupa kaynaklı süsleme anlayışı barok ve rokoko üslubudur. Selçuklu üslubu Osmanlı öncesi Anadolu mimarisini nitelediğinden A seçeneği Avrupa kaynaklı sayılmaz. Gotik üslup ise Orta Çağ Avrupa kilise mimarisine ait olup Osmanlı yapılarında benimsenmemiştir.

Doğru cevap: E — Seyahatname

Evliya Çelebi'nin gezi gözlemlerini topladığı on ciltlik eser Seyahatname'dir. Cihannüma ve Keşfü'z-Zünun Katip Çelebi'ye ait olduğundan A ve C seçenekleri yazar bakımından yanlıştır. Kitab-ı Bahriye ise Piri Reis'in denizcilik eseridir.

Doğru cevap: C — Dede Efendi

II. Mahmut Dönemi'nde yaşayan ve çok sayıda eser veren besteci Hammamizade İsmail Dede Efendi'dir. Itri XVII. yüzyılda yaşadığından A seçeneği dönem bakımından uymaz. Nefi divan şairi, Levni ise minyatür sanatçısı olduğu için musikiyle ilişkilendirilemez.

Doğru cevap: B — Sultanahmet Camii

Sultanahmet Camii, Mimar Sinan'ın öğrencilerinden Sedefkâr Mehmet Ağa tarafından I. Ahmet Dönemi'nde yapılmıştır. Şehzade, Süleymaniye ve Selimiye camileri Mimar Sinan'ın sırasıyla çıraklık, kalfalık ve ustalık eserleri olduğundan A, C ve D seçenekleri doğru cevap olamaz. Büyükçekmece Köprüsü de yine Mimar Sinan'ın eserleri arasındadır.

Doğru cevap: E — Danışma niteliği taşıyan bir kurul olduğu

Son sözün padişaha ait olması, divanın bağlayıcı karar organı değil danışma kurulu niteliği taşıdığını gösterir. Kararı padişah verdiği için divanın onu denetlediği ya da yasama yetkisini tek başına kullandığı söylenemez. Divanda askerî konuların yanı sıra maliye, hukuk ve yönetim işleri de görüşülürdü.

Doğru cevap: E — Hizmetlerin bütçe dışı kaynaklarla karşılandığı

Eğitim, sağlık ve sosyal yardım hizmetlerinin vakıf gelirleriyle görülmesi, bu alandaki yükün büyük ölçüde devlet bütçesi dışındaki kaynaklarla karşılandığını gösterir. Vakıf hizmetleri karşılıksız sunulduğundan C seçeneği vakıf anlayışına aykırıdır. Devlet adamlarının ve varlıklı kişilerin de vakıf kurabilmesi nedeniyle D seçeneği yanlıştır.

Doğru cevap: D — Farklı geçim ve örgütlenme esaslarına bağlı olmalarıyla

Metinde iki grubun geçim kaynağının birbirinden ayrıldığı belirtildiğinden fark, farklı örgütlenme ve geçim esaslarına dayanmaktadır. Tımarlı sipahiler toprak gelirinden geçindiği için hazineden maaş aldıkları söylenemez. Kapıkulu askerleri padişahın merkez ordusunu oluşturduğundan savaşlara katılmadıkları da doğru değildir.

Doğru cevap: A — Topkapı Sarayı

Fatih Sultan Mehmet Dönemi'nde yapımına başlanan ve uzun süre yönetim merkezi olarak kullanılan yapı Topkapı Sarayı'dır. Dolmabahçe Sarayı XIX. yüzyılda Batı mimarisi etkisiyle inşa edildiğinden B seçeneği tarih bakımından uymaz. Yıldız Sarayı ise II. Abdülhamit Dönemi'nde yönetim merkezi durumuna gelmiştir.

Doğru cevap: C — Bilimsel çalışmaların direnişle karşılaştığının

Rasathanenin yıktırılması, yenilikçi bilimsel girişimlerin dönemin bazı çevrelerinin tepkisiyle karşılaştığını gösterir. Osmanlı Devleti'nde astronomi Ali Kuşçu'dan itibaren okutulduğundan A seçeneği bilgiyle çelişir. Avrupa'da bu tarihlerde rasathaneler kurulduğu için D seçeneği de doğru değildir.

Doğru cevap: E — İznik - Kütahya

Osmanlı çiniciliğinin başlıca merkezleri İznik ve Kütahya'dır. Bursa ve Edirne önemli mimari eserlerin bulunduğu şehirler olmakla birlikte çini üretim merkezi olarak öne çıkmadığından A seçeneği yanlıştır. Konya ve Sivas ise Anadolu Selçuklu mimarisinin öne çıktığı şehirlerdir.

Doğru cevap: A — Batı ile ilişkilerin sanata da yansıdığının

Avrupa üsluplarının yapılarda görülmesi, siyasi ve kültürel ilişkilerin sanata da yansıdığını ortaya koyar. Klasik üslup bu dönemde de kullanılmaya devam ettiğinden B seçeneği gerçekle bağdaşmaz. Yeni camiler yapılmayı sürdürdüğü için C seçeneği de yanlıştır.