KPSS Pusulası — Ana Sayfa

Çözümlü sorular · okuma modu

Cümle Bilgisi — Test 3

KPSS Türkçe dersinin Cümle Bilgisi konusundan 15 soru ve her birinin ayrıntılı çözümü. Konudaki 130 soru kitap sırasına göre 9 teste bölünmüştür; bu sayfa 3. testtir. Soruyu önce kendin çöz, ardından Çözümü göster'e dokunup doğru cevabı ve gerekçesini oku. Süre tutarak, şık işaretleyerek ve sonucunu kaydederek çözmek istersen interaktif testi başlat.

5 kolay10 orta0 zor

▶ Bu testi interaktif çözTüm testler

  1. Soru 1

    Orta

    Aşağıdakilerden hangisi biçimce olumlu olduğu hâlde anlamca olumsuzdur?

    • A)Bu konuda söyleyecek çok şeyim var.
    • B)Dükkânda ne alıcı var ne satıcı.
    • C)Sorunları konuşarak çözebiliriz.
    • D)Akşama misafirler gelecekmiş.
    • E)Yağmur sabaha karşı dindi.
    Çözümü göster

    Doğru cevap: B — Dükkânda ne alıcı var ne satıcı.

    B'de yüklem 'var' biçimce olumludur; ancak 'ne ... ne ...' bağlacı cümleye 'dükkânda kimse yok' anlamı katar, cümle anlamca olumsuzdur. A'da da yüklem 'var'dır ama olumsuzlaştıran bir unsur bulunmadığından anlamca da olumludur; C, D ve E'de yargılar gerçekleşen ya da gerçekleşecek olumlu yargılardır.

  2. Soru 2

    Orta

    'Sanatçı ilk sergisini bu küçük kasabada açmış.' cümlesinde vurgulanan öge aşağıdakilerden hangisidir?

    • A)Özne
    • B)Belirtili nesne
    • C)Zarf tümleci
    • D)Dolaylı tümleç
    • E)Yüklem
    Çözümü göster

    Doğru cevap: D — Dolaylı tümleç

    Cümle 'Sanatçı | ilk sergisini | bu küçük kasabada | açmış.' biçiminde ayrılır. Vurgu, yüklemden hemen önceki ögeye yapılır; 'Nerede açmış?' sorusuna cevap veren 'bu küçük kasabada' dolaylı tümleçtir. 'İlk sergisini' (B) belirtili nesnedir ancak yüklemden uzak olduğu için vurgulanan öge değildir.

  3. Soru 3

    Kolay

    Aşağıdakilerden hangisi eksiltili cümledir?

    • A)Karşımızda uçsuz bucaksız bir ova...
    • B)Yolculuk sabaha kadar sürdü.
    • C)Herkes salonda yerini aldı.
    • D)Bu tablo müzenin en değerli eseridir.
    • E)Kapıyı yavaşça araladı.
    Çözümü göster

    Doğru cevap: A — Karşımızda uçsuz bucaksız bir ova...

    A'da yargı yükleme bağlanmadan bırakılmış, 'bir ova (vardı/uzanıyordu)' biçiminde tamamlanacak yüklem söylenmemiştir; üç nokta ile biten bu cümle eksiltilidir. Diğer seçeneklerde yüklemler (sürdü, aldı, eseridir, araladı) açıkça söylenmiştir; örneğin D, yüklemi söylenmiş bir isim cümlesidir.

  4. Soru 4

    Orta

    (I) Yarışma salonu erken saatlerde dolmuştu. (II) Herkes sonuçları merakla bekliyordu. (III) Ne var ki jüri bir türlü karara varamıyordu. (IV) İzleyicilerin sabrı giderek azalıyordu. (V) Sonunda kazanan gece yarısı açıklandı. Bu parçadaki numaralanmış cümlelerden hangisi anlamına göre olumsuz cümledir?

    • A)I.
    • B)II.
    • C)III.
    • D)IV.
    • E)V.
    Çözümü göster

    Doğru cevap: C — III.

    III. cümlede yüklem 'varamıyordu' olumsuzluk eki almıştır ve karara varma işi gerçekleşmemektedir; cümle anlamca olumsuzdur. IV. cümlede 'azalıyordu' yüklemi olumsuz bir durumu çağrıştırsa da azalma yargısı gerçekleştiği için cümle biçimce ve anlamca olumludur. I, II ve V de yargısı gerçekleşen olumlu cümlelerdir.

  5. Soru 5

    Orta

    Aşağıdaki cümlelerin hangisinde gizli özne vardır?

    • A)Yağmur akşama doğru hafifledi.
    • B)Türküler radyoda çalıyordu.
    • C)Küçük çocuk annesine sarıldı.
    • D)Bu şehirde iki yıl çalışmışız.
    • E)Elektrikler yine kesildi.
    Çözümü göster

    Doğru cevap: D — Bu şehirde iki yıl çalışmışız.

    D'deki cümle '(Biz) | Bu şehirde | iki yıl | çalışmışız.' biçiminde ayrılır; 'Çalışan kim?' sorusunun cevabı cümlede sözcük olarak bulunmaz, yüklemdeki kişi ekinden 'biz' olarak anlaşılır: gizli özne. Öteki cümlelerde 'yağmur', 'türküler', 'küçük çocuk' ve 'elektrikler' özneleri açıkça yazılmıştır.

  6. Soru 6

    Orta

    (I) Kasabadaki eski konak geçen yıl onarıldı. (II) Ustalar aylarca büyük bir titizlikle çalıştı. (III) Konağın bahçesi de eski görünümüne kavuştu. (IV) Açılış gününde kasabalılar konağa akın etti. (V) Herkes bu değişimi hayranlıkla izledi. Bu parçadaki numaralanmış cümlelerin hangisinde sözde özne vardır?

    • A)I.
    • B)II.
    • C)III.
    • D)IV.
    • E)V.
    Çözümü göster

    Doğru cevap: A — I.

    I. cümle 'Kasabadaki eski konak | geçen yıl | onarıldı.' biçiminde ayrılır; yüklem edilgen çatılı olduğundan 'Onarılan ne?' sorusuna cevap veren 'kasabadaki eski konak', işten etkilenen sözde öznedir. III'teki 'kavuşmak' edilgen değildir; 'konağın bahçesi' gerçek öznedir.

  7. Soru 7

    Orta

    (I) Kar bütün gece aralıksız yağdı. (II) Sabah uyandığımızda her yer bembeyazdı. (III) Çocuklar kartopu oynamak için dışarı fırladı. (IV) Yaşlılar ise pencerelerden bu telaşı gülümseyerek izliyordu. (V) Belediye ekipleri yolları açtı, ulaşım öğleye doğru normale döndü. Bu parçadaki numaralanmış cümlelerden hangisi yapısına göre sıralı cümledir?

    • A)I.
    • B)II.
    • C)III.
    • D)IV.
    • E)V.
    Çözümü göster

    Doğru cevap: E — V.

    V. cümlede iki yüklemli cümle ('açtı' ve 'döndü') virgülle bağlanmıştır; bu, sıralı cümledir. I. cümle fiilimsi içermeyen basit bir cümledir. II, III ve IV. cümleler ise içerdikleri fiilimsiler (uyandığımızda, oynamak, gülümseyerek) nedeniyle girişik birleşik cümledir.

  8. Soru 8

    Kolay

    Aşağıdakilerden hangisi yapısına göre basit cümledir?

    • A)Okuduğu her kitaptan notlar çıkarırdı.
    • B)Erken çıkarsan trafiğe yakalanmazsın.
    • C)Öyle yorulmuştu ki ayakta duramıyordu.
    • D)Yaşlı balıkçı ağlarını sabaha karşı topladı.
    • E)Konuşurken heyecandan elleri titriyordu.
    Çözümü göster

    Doğru cevap: D — Yaşlı balıkçı ağlarını sabaha karşı topladı.

    D'de tek yüklem ('topladı') vardır ve cümlede hiçbir fiilimsi bulunmaz; bu yüzden basit cümledir. A'daki 'okuduğu' sıfat-fiili ile E'deki 'konuşurken' zarf-fiili cümleleri girişik birleşik yapar; B şart ekiyle (-se) şartlı birleşik, C ise 'ki' bağlacıyla ki'li birleşik cümledir.

  9. Soru 9

    Orta

    (I) Hiç unutmam o köydeki ilk sabahımı. (II) Horoz sesleri gün doğmadan beni uyandırmıştı. (III) Pencereyi açınca içeri serin bir dağ havası doldu. (IV) Ev sahibimiz sofraya taze köy ekmeği koymuştu. (V) O kahvaltının tadı hâlâ damağımdadır. Bu parçadaki numaralanmış cümlelerden hangisi öge dizilişine göre devrik cümledir?

    • A)I.
    • B)II.
    • C)III.
    • D)IV.
    • E)V.
    Çözümü göster

    Doğru cevap: A — I.

    I. cümlede yüklem 'unutmam' cümlenin sonunda değil, nesnesinden önce yer aldığı için cümle devriktir. II, III ve IV. cümlelerde yüklemler sondadır. V. cümle isim cümlesi olmasına karşın yüklemi 'damağımdadır' sonda bulunduğundan kurallı cümledir; yüklemin türü ile dizilişi karıştırılmamalıdır.

  10. Soru 10

    Orta

    Aşağıdakilerden hangisi iç içe birleşik cümledir?

    • A)Gördüklerini bir bir anlattı.
    • B)Annem her sabah "Kahvaltını mutlaka yap." derdi.
    • C)Hava soğursa yürüyüş iptal edilir.
    • D)Anladım ki bu iş kolay bitmeyecek.
    • E)Yorgunluktan gözleri kapanıyordu.
    Çözümü göster

    Doğru cevap: B — Annem her sabah "Kahvaltını mutlaka yap." derdi.

    B'de 'Kahvaltını mutlaka yap.' aktarma cümlesi, temel cümlenin ('derdi') içinde nesne göreviyle yer almıştır; bu yapı iç içe birleşik cümledir. A'daki 'gördüklerini' fiilimsisi cümleyi girişik birleşik yapar. C şartlı birleşik, D ki'li birleşik, E ise fiilimsi içermeyen basit cümledir.

  11. Soru 11

    Kolay

    Aşağıdakilerden hangisi yükleminin türü bakımından isim cümlesidir?

    • A)Sabah erkenden yola çıktık.
    • B)Çocuklar bahçede sessizce oynuyordu.
    • C)Bu şehrin en güzel yanı denizidir.
    • D)Yağmur öğleden sonra hızlandı.
    • E)Kitabı iki günde bitirdim.
    Çözümü göster

    Doğru cevap: C — Bu şehrin en güzel yanı denizidir.

    C seçeneğinin yüklemi 'denizidir': ek fiil almış bir isimdir, dolayısıyla cümle isim cümlesidir. Diğer seçeneklerin yüklemleri (çıktık, oynuyordu, hızlandı, bitirdim) çekimli fiil olduğundan bunlar fiil cümlesidir. Örneğin B'de 'oynuyordu' şimdiki zamanın hikâyesiyle çekimlenmiş bir fiildir.

  12. Soru 12

    Orta

    'Sabahtan beri yağan kar bütün yolları kapattı.' cümlesinde altı çizili öge aşağıdakilerden hangisidir?

    • A)Özne
    • B)Belirtili nesne
    • C)Dolaylı tümleç
    • D)Zarf tümleci
    • E)Yüklem
    Çözümü göster

    Doğru cevap: A — Özne

    Cümle 'Sabahtan beri yağan kar | bütün yolları | kapattı.' biçiminde ayrılır. Yükleme 'Kapatan ne?' diye sorulduğunda 'sabahtan beri yağan kar' cevabı alınır; sıfat-fiil öbeği bölünmeden tek öge, yani özne kabul edilir. Öbeğin içindeki 'sabahtan beri' bölümü ayrı bir zarf tümleci (D) sanılmamalıdır.

  13. Soru 13

    Orta

    Aşağıdaki cümlelerin hangisinin öge dizilişi 'özne – belirtili nesne – yüklem' biçimindedir?

    • A)Kapıyı komşumuz açtı.
    • B)Minik serçe kanatlarını çırptı.
    • C)Bahçede çocuklar oynuyordu.
    • D)Akşamları kitap okurum.
    • E)Yolcular durakta bekliyordu.
    Çözümü göster

    Doğru cevap: B — Minik serçe kanatlarını çırptı.

    B'deki cümle 'Minik serçe | kanatlarını | çırptı.' biçiminde ayrılır: 'Çırpan ne?' sorusuna 'minik serçe' (özne), 'Neyi çırptı?' sorusuna 'kanatlarını' (belirtili nesne) cevap verir. A'da diziliş 'belirtili nesne – özne – yüklem' biçimindedir (Kapıyı | komşumuz | açtı); D'deki 'kitap' yalın hâlde olduğundan belirtisiz nesnedir.

  14. Soru 14

    Kolay

    'Dedem her sabah sahilde yürür.' cümlesinde altı çizili öge aşağıdakilerden hangisidir?

    • A)Özne
    • B)Zarf tümleci
    • C)Dolaylı tümleç
    • D)Belirtisiz nesne
    • E)Yüklem
    Çözümü göster

    Doğru cevap: B — Zarf tümleci

    Cümle 'Dedem | her sabah | sahilde | yürür.' biçiminde ayrılır. Altı çizili 'her sabah', yükleme sorulan 'Ne zaman yürür?' sorusunun cevabıdır; zaman bildirdiği için zarf tümlecidir. C'deki dolaylı tümleç bu cümlede 'sahilde' (nerede?) ögesidir, altı çizili öge değildir.

  15. Soru 15

    Kolay

    'Küçük kedi pencerenin kenarında uyuyordu.' cümlesinde altı çizili öge aşağıdakilerden hangisidir?

    • A)Özne
    • B)Belirtili nesne
    • C)Dolaylı tümleç
    • D)Zarf tümleci
    • E)Yüklem
    Çözümü göster

    Doğru cevap: C — Dolaylı tümleç

    Cümle 'Küçük kedi | pencerenin kenarında | uyuyordu.' biçiminde ayrılır. Yükleme 'Nerede uyuyordu?' diye sorulduğunda 'pencerenin kenarında' cevabı alınır; bulunma (-de) hâl ekli bu öge dolaylı tümleçtir (yer tamlayıcısı). İsim tamlaması olduğu için öbek bölünmez; yer bildirdiğinden zarf tümleci (D) sayılmaz.

Sponsorlu