KPSS Pusulası — Ana Sayfa

Çözümlü sorular · okuma modu

Anlatım Bozuklukları — Test 4

KPSS Türkçe dersinin Anlatım Bozuklukları konusundan 15 soru ve her birinin ayrıntılı çözümü. Konudaki 128 soru kitap sırasına göre 9 teste bölünmüştür; bu sayfa 4. testtir. Soruyu önce kendin çöz, ardından Çözümü göster'e dokunup doğru cevabı ve gerekçesini oku. Süre tutarak, şık işaretleyerek ve sonucunu kaydederek çözmek istersen interaktif testi başlat.

7 kolay4 orta4 zor

▶ Bu testi interaktif çözTüm testler

  1. Soru 1

    Kolay

    Aşağıdaki cümlelerin hangisinde sözcüğün yanlış yerde kullanılmasından kaynaklanan anlatım bozukluğu vardır?

    • A)Durakta beklerken eski bir arkadaşımla karşılaştım.
    • B)Toplantı, beklenenden yarım saat geç başladı.
    • C)Yeni okuldan çıkmıştım ki sağanak başladı.
    • D)Bu mahallede herkes birbirini yakından tanır.
    • E)Akşam yemeğinden sonra sahilde yürüyüş yaptık.
    Çözümü göster

    Doğru cevap: C — Yeni okuldan çıkmıştım ki sağanak başladı.

    C'de 'yeni' sözcüğü yanlış yerde kullanılmıştır: Bu hâliyle sözcük 'okul'u niteliyormuş gibi anlaşılır; oysa anlatılmak istenen, çıkma eyleminin az önce gerçekleştiğidir. Doğrusu 'Okuldan yeni çıkmıştım ki sağanak başladı.' olmalıdır. A'daki 'eski' sıfatı ise 'arkadaş'ı doğru biçimde nitelediği için cümle kusursuzdur.

  2. Soru 2

    Kolay

    Aşağıdaki cümlelerin hangisinde deyim, cümlenin anlamına uygun olmayan biçimde kullanılmıştır?

    • A)Ağzı sıkı biri olduğundan sırlarımızı gönül rahatlığıyla ona anlatırız.
    • B)Yıllardır iğneyle kuyu kazarcasına sabırla bu sözlüğü hazırlıyor.
    • C)Eli açık olduğu için kazandığını çevresindekilerle paylaşır.
    • D)Ayağına çabuk biridir; verilen işleri hep ağırdan alır.
    • E)Pireyi deve yapmadığı için küçük sorunları dert etmez.
    Çözümü göster

    Doğru cevap: D — Ayağına çabuk biridir; verilen işleri hep ağırdan alır.

    'Ayağına çabuk' deyimi işleri hızla yapan kişiler için kullanılır; 'işleri hep ağırdan alır' yargısıyla çelişir. Cümle 'Ayağına çabuk biridir; verilen işleri hemen bitirir.' biçiminde kurulmalıdır. B'deki 'iğneyle kuyu kazmak' deyimi, sabır isteyen uzun uğraş anlamına uygun kullanılmıştır.

  3. Soru 3

    Orta

    Aşağıdaki cümlelerin hangisinde anlamca çelişen sözcüklerin bir arada kullanılmasından kaynaklanan anlatım bozukluğu bulunmaktadır?

    • A)Şüphesiz bu kitabı okuyanlar belki de en çok son bölümü sevecek.
    • B)Yarın hava güneşli olursa pikniğe gideceğiz.
    • C)Tam iki saat boyunca kapının önünde bekledik.
    • D)Bu yörenin el dokuması halıları çok ünlüdür.
    • E)Sözlerinin yanlış anlaşılmasından endişe ediyordu.
    Çözümü göster

    Doğru cevap: A — Şüphesiz bu kitabı okuyanlar belki de en çok son bölümü sevecek.

    A'da 'şüphesiz' kesinlik, 'belki de' olasılık anlamı taşıdığından bu sözcükler aynı cümlede çelişir; sözcüklerden biri atılmalıdır: 'Bu kitabı okuyanlar belki de en çok son bölümü sevecek.' C'de ise 'tam iki saat boyunca' ifadesinde kesin bir süre belirtilmiştir, çelişen bir öge bulunmadığı için cümle kusursuzdur.

  4. Soru 4

    Kolay

    'Genç doktora saygıyla baktı.' cümlesindeki anlatım bozukluğunun nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

    • A)Gereksiz sözcük kullanılması
    • B)Deyimin yanlış anlamda kullanılması
    • C)Noktalama eksikliğinden doğan anlam belirsizliği
    • D)Özne ile yüklem arasında uyumsuzluk bulunması
    • E)Tamlama eklerinin eksik kullanılması
    Çözümü göster

    Doğru cevap: C — Noktalama eksikliğinden doğan anlam belirsizliği

    'Genç' sözcüğü hem bakan kişi (özne) hem de doktorun sıfatı olarak anlaşılabilir; bu, noktalama eksikliğinden doğan anlam belirsizliğidir. 'Genç, doktora saygıyla baktı.' biçiminde virgül konursa belirsizlik giderilir. D'nin ileri sürdüğü özne-yüklem uyumsuzluğu cümlede yoktur; yüklem tekil özneye uygundur.

  5. Soru 5

    Orta

    Aşağıdaki cümlelerin hangisinde eklerin yanlış kullanımından kaynaklanan bir anlatım bozukluğu vardır?

    • A)Bu tür davranışlar toplumu zarar veriyor.
    • B)Sonunda aradığı kitaba ulaştı.
    • C)Yaşananlardan gerekli dersleri çıkardık.
    • D)Yetkililer, iddiaları kesin bir dille yalanladı.
    • E)Herkes onun bu başarısıyla gurur duyuyor.
    Çözümü göster

    Doğru cevap: A — Bu tür davranışlar toplumu zarar veriyor.

    "Zarar vermek" eylemi yönelme hâlinde tümleç ister; A'da "topluma zarar veriyor" denmeliydi. Belirtme eki yanlış kullanıldığı için ek yanlışı vardır. B'de "ulaşmak" yönelme hâli aldığından "kitaba" kullanımı doğrudur.

  6. Soru 6

    Orta

    Müdür, çalışanlarına çok güveniyor, her fırsatta takdir ediyordu. Bu cümledeki anlatım bozukluğu aşağıdaki değişikliklerin hangisiyle giderilebilir?

    • A)"güveniyor" yerine "inanıyor" sözcüğü getirilerek
    • B)"her fırsatta" sözü cümleden atılarak
    • C)"çalışanlarına" sözcüğü "çalışanları" biçimine getirilerek
    • D)"takdir ediyordu" yerine "takdir ederdi" getirilerek
    • E)"takdir ediyordu" sözünden önce "onları" sözcüğü getirilerek
    Çözümü göster

    Doğru cevap: E — "takdir ediyordu" sözünden önce "onları" sözcüğü getirilerek

    "Güvenmek" "-e" durumlu tümleç, "takdir etmek" "-i" durumlu nesne ister; bu yüzden cümlede nesne eksikliği vardır. "Müdür, çalışanlarına çok güveniyor, onları her fırsatta takdir ediyordu." denince bozukluk giderilir. C çeldiricidir; bu değişiklik bu kez ilk yüklemi bozar çünkü "güvenmek" yönelme durumu ister.

  7. Soru 7

    Orta

    Aşağıdaki cümlelerin hangisinde deyimin yanlış biçimde kullanılmasından kaynaklanan bir anlatım bozukluğu vardır?

    • A)Yeni işinde kısa sürede sivrilerek göze girdi.
    • B)Bu haberi duyunca küplere bindi.
    • C)Sınavı kazandığını duyunca sevinçten etekleri davul çalıyordu.
    • D)Onun pabucunu dama atacak bir rakip çıktı.
    • E)Yıllardır süren davadan yüzünün akıyla çıktı.
    Çözümü göster

    Doğru cevap: C — Sınavı kazandığını duyunca sevinçten etekleri davul çalıyordu.

    C'de deyimin doğru biçimi "etekleri zil çalmak"tır; "davul" sözcüğü deyimin kalıbını bozduğu için anlatım bozukluğu oluşmuştur. A'daki "göze girmek", B'deki "küplere binmek" ve E'deki "yüzünün akıyla çıkmak" deyimleri hem doğru biçimde hem bağlama uygun kullanılmıştır.

  8. Soru 8

    Kolay

    Aşağıdaki cümlelerin hangisi anlatım bakımından kusurludur?

    • A)Öğrencilerin sınav kâğıtları okundu, notlar sisteme girildi.
    • B)Düğünde kadınlar türkü, erkekler halay çekiyordu.
    • C)Yazar, yeni romanında kasaba yaşamını anlatıyor.
    • D)Konser, izleyicilerden büyük alkış aldı.
    • E)Müze bu yıl binlerce ziyaretçi ağırladı.
    Çözümü göster

    Doğru cevap: B — Düğünde kadınlar türkü, erkekler halay çekiyordu.

    B'de "türkü çekmek" söz öbeği yoktur; türkü SÖYLENİR, halay ÇEKİLİR. İlk yargıya "söylüyor" yüklemi eklenmediği için yüklem eksikliğinden kaynaklanan anlatım bozukluğu oluşmuştur. A'da her iki edilgen yüklem de kendi öznesiyle uyumludur; D ve E'de tek yargı vardır ve kusursuzdur.

  9. Soru 9

    Zor

    Aşağıda verilen cümlelerin hangisindeki anlatım bozukluğu ötekilerden farklı bir nedene dayanmaktadır?

    • A)Öğrenciler yarınki geziye sabırsızlıkla bekliyor.
    • B)Bu davranışın onu ne kadar üzdüğünü farkında değilsin.
    • C)Toplantıda askeri ve ekonomi konuları görüşüldü.
    • D)Bu iklim, tropikal bitkilerin yetişmesini elverişlidir.
    • E)Sanatçı, yıllarca kendisini destekleyen hayranlarını teşekkür etti.
    Çözümü göster

    Doğru cevap: C — Toplantıda askeri ve ekonomi konuları görüşüldü.

    A, B, D ve E'de yanlış hâl eki kullanılmıştır: "geziyi bekliyor", "üzdüğünün farkında", "yetişmesine elverişlidir", "hayranlarına teşekkür etti" denmeliydi; dördü de ek yanlışına dayanır. C'deki bozukluk ise sıfat olan "askeri" ile isim olan "ekonomi"nin ortak tamlanana bağlanmasından, yani tamlama yanlışından kaynaklanır ("askeri konular ve ekonomi konuları" olmalı).

  10. Soru 10

    Zor

    Verilen cümlelerin hangisindeki anlatım bozukluğu ötekilerden farklı bir nedene dayanmaktadır?

    • A)Koyunlar meleyerek ağıla girdiler.
    • B)Piknikte meyve suyu ve sandviç içildi.
    • C)Kahvaltıda peynir ve çay içtik.
    • D)Düğünde gençler saz, kadınlar türkü söylüyordu.
    • E)Hasta, sabah ilacını ve kahvaltısını yaptı.
    Çözümü göster

    Doğru cevap: A — Koyunlar meleyerek ağıla girdiler.

    B, C, D ve E'de birbirine uymayan eylemler tek yükleme bağlanmıştır: "sandviç yendi", "peynir yedik", "saz çalıyor", "ilacını içti" biçiminde ayrı yüklemler gerekir; dördü de yüklem eksikliğine dayanır. A'daki bozukluk ise insan dışı çoğul öznenin ("koyunlar") çoğul yüklem almasından, yani özne-yüklem uyumsuzluğundan kaynaklanır.

  11. Soru 11

    Kolay

    Anlatım bozukluğu bulunan cümle aşağıdakilerden hangisidir?

    • A)Sabah erkenden kalkıp bahçedeki çiçekleri suladı.
    • B)Yeni aldığı kitabı bir gecede bitirdi.
    • C)Arkadaşına çok güveniyor, her fırsatta övüyordu.
    • D)Toplantı, yoğun kar yağışı nedeniyle ertelendi.
    • E)Akşam yemeğinden sonra hep birlikte yürüyüş yaptık.
    Çözümü göster

    Doğru cevap: C — Arkadaşına çok güveniyor, her fırsatta övüyordu.

    C'de "güvenmek" yönelme hâlinde tümleç, "övmek" ise belirtili nesne ister; "arkadaşına" sözü ikinci yükleme uymadığından "onu her fırsatta övüyordu" denmeliydi. Bu, nesne eksikliğinden kaynaklanan öge eksikliğidir. A'da "kalkıp ... suladı" yüklemleri aynı özneye sorunsuzca bağlandığı için bozukluk yoktur.

  12. Soru 12

    Kolay

    İzmir'e gideceğini duyunca çok sevindim. Bu cümledeki anlatım bozukluğunun nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

    • A)Özne eksikliği bulunması
    • B)Anlam belirsizliği bulunması
    • C)Gereksiz sözcük kullanılması
    • D)Nesne eksikliği bulunması
    • E)Yüklem eksikliği bulunması
    Çözümü göster

    Doğru cevap: B — Anlam belirsizliği bulunması

    Cümleden İzmir'e gidecek olanın "sen" mi "o" mu olduğu anlaşılmıyor; bu bir anlam belirsizliğidir. "Senin İzmir'e gideceğini duyunca çok sevindim." denerek belirsizlik giderilir. A çeldiricidir; "sevindim" yükleminin öznesi "ben" bellidir, cümlede özne eksikliği yoktur.

  13. Soru 13

    Zor

    Anlatım bozukluğu içeren cümle aşağıdakilerden hangisidir?

    • A)Köy halkı, düğün hazırlıklarına günler öncesinden başladı.
    • B)Kitabın yarısından çoğunu okudum; kalan büyük bölümünü yarın bitiririm.
    • C)Sunucu, yarışmacılara soruları anlaşılır biçimde yöneltti.
    • D)Bu dergi, her ay bilim insanlarıyla yapılan söyleşilere yer veriyor.
    • E)Fırtına dinince balıkçılar yeniden denize açıldı.
    Çözümü göster

    Doğru cevap: B — Kitabın yarısından çoğunu okudum; kalan büyük bölümünü yarın bitiririm.

    B'de mantık çelişkisi vardır: Kitabın yarısından çoğu okunduysa kalan bölüm azınlıktır; bu bölüme 'kalan büyük bölüm' denilemez. Doğrusu 'Kitabın yarısından çoğunu okudum; kalan kısmını yarın bitiririm.' biçimidir. E'de olaylar zaman sırasına uygun verildiğinden bozukluk yoktur.

  14. Soru 14

    Zor

    Verilen cümlelerin hangisinde mantık hatasından kaynaklanan bir anlatım bozukluğu vardır?

    • A)Bu proje ülke ekonomisine katkı sağlayacak; hatta bölge esnafına bile faydası olacak.
    • B)Sanatçı, konser gelirini eğitim vakfına bağışladı.
    • C)Kuraklık, bu yıl tahıl üretimini olumsuz etkiledi.
    • D)Takım, son dakikada attığı golle maçı kazandı.
    • E)Araştırmacılar, kazı alanında yeni buluntulara ulaştı.
    Çözümü göster

    Doğru cevap: A — Bu proje ülke ekonomisine katkı sağlayacak; hatta bölge esnafına bile faydası olacak.

    'Hatta' bağlacından sonra daha güçlü, daha ileri bir yargı gelmelidir; ülke ekonomisine katkıdan sonra bölge esnafına faydayı 'hatta ... bile' ile vermek dereceleme mantığına aykırıdır. Doğrusu 'Bölge esnafına faydası olacak; hatta ülke ekonomisine bile katkı sağlayacak.' biçimidir. B'de böyle bir dereceleme bulunmadığından bozukluk yoktur.

  15. Soru 15

    Kolay

    Hangi cümlede anlatım açısından bir kusur vardır?

    • A)Bu pazarda taze ve ucuz sebzeler satılıyor.
    • B)Kentte özel ve devlet hastaneleri hizmet veriyor.
    • C)Kaza yerine sağlık ekipleri kısa sürede ulaştı.
    • D)Okulumuza yeni bir spor salonu yapıldı.
    • E)Şirket bu yıl teknik personel alımı yapacak.
    Çözümü göster

    Doğru cevap: B — Kentte özel ve devlet hastaneleri hizmet veriyor.

    B'de sıfat olan "özel" ile isim olan "devlet" ortak tamlanana bağlanmıştır; "özel hastaneler ve devlet hastaneleri" denmeliydi. Bu bir tamlama yanlışıdır. A'da "taze" ve "ucuz" sözcüklerinin ikisi de sıfat olduğundan aynı ada bağlanmaları kurallıdır.

Sponsorlu