KPSS Pusulası — Ana Sayfa

Çözümlü sorular · okuma modu

Anlatım Bozuklukları — Test 5

KPSS Türkçe dersinin Anlatım Bozuklukları konusundan 15 soru ve her birinin ayrıntılı çözümü. Konudaki 128 soru kitap sırasına göre 9 teste bölünmüştür; bu sayfa 5. testtir. Soruyu önce kendin çöz, ardından Çözümü göster'e dokunup doğru cevabı ve gerekçesini oku. Süre tutarak, şık işaretleyerek ve sonucunu kaydederek çözmek istersen interaktif testi başlat.

3 kolay8 orta4 zor

▶ Bu testi interaktif çözTüm testler

  1. Soru 1

    Kolay

    Verilen cümlelerden hangisi anlatım bozukluğu içermektedir?

    • A)Öğrenciler törende hep birlikte marş söylediler.
    • B)Yapraklar sonbaharda sararıp dökülür.
    • C)Misafirler akşam geç saatte ayrıldı.
    • D)Çiçekler bu yıl erken açtı.
    • E)Kuşlar sabah erkenden ötmeye başladılar.
    Çözümü göster

    Doğru cevap: E — Kuşlar sabah erkenden ötmeye başladılar.

    İnsan dışı varlıkları karşılayan çoğul özneler tekil yüklem alır; E'de "başladılar" değil "başladı" denmeliydi. Bu, özne-yüklem arasındaki tekillik-çoğulluk uyumsuzluğudur. A'da özne insan olduğu için çoğul yüklem kullanılabilir; C'de insan özneyle tekil yüklem de kurallıdır.

  2. Soru 2

    Orta

    Aşağıdaki cümlelerin hangisinde ek fiil eksikliğinden kaynaklanan bir anlatım bozukluğu vardır?

    • A)Gördüğümüz manzara gerçekten büyüleyiciydi.
    • B)Yazdığı şiirler özgün, hiç de sıradan değildi.
    • C)Sınav soruları geçen yılki kadar zordu.
    • D)Bu iki kardeş birbirine hiç benzemiyor.
    • E)Konuşmasında örneklere sıkça yer verdi.
    Çözümü göster

    Doğru cevap: B — Yazdığı şiirler özgün, hiç de sıradan değildi.

    B'de ilk yargıya ek fiil getirilmediği için "özgün" sözü olumsuz "değildi"ye bağlanmakta, cümleden "şiirler özgün değildi" gibi ters bir anlam çıkmaktadır. "Yazdığı şiirler özgündü, hiç de sıradan değildi." denmeliydi: ek fiil eksikliği. A ve C'de ek fiil yüklemde eksiksiz kullanılmıştır.

  3. Soru 3

    Zor

    Aşağıda verilen cümlelerin hangisinde anlatım bozukluğu yoktur?

    • A)Kardeşim matematiği benden iyi anlıyor.
    • B)Hastalanmamak için elini sıcak sudan soğuk suya sokmuyor.
    • C)Konferansa en çok iki yüzü aşkın kişi katıldı.
    • D)Yazar, gençlik yıllarında edindiği izlenimleri romanlarına yansıtmış.
    • E)Toplantıya katılmayacağını sekreterden öğrenmiş.
    Çözümü göster

    Doğru cevap: D — Yazar, gençlik yıllarında edindiği izlenimleri romanlarına yansıtmış.

    D'de bozukluk yoktur; anlam açık ve tek yorumludur. A'da 'benden iyi' sözü 'benim anladığımdan mı, beni anladığından mı' belirsizliği taşır. B'de 'elini sıcak sudan soğuk suya sokmamak' deyimi 'hiç iş yapmamak' anlamındadır; hastalıktan korunma bağlamına uymaz. C'de 'en çok' ile 'aşkın' çelişir; E'de 'katılmayacağını' sözünde kişi belirsizliği vardır.

  4. Soru 4

    Zor

    Aşağıdaki cümlelerden hangisindeki anlatım bozukluğu ötekilerden farklı bir nedene dayanmaktadır?

    • A)Yarın yapılacak sınavı girecek adaylar erken gelmeli.
    • B)Müdüre teşekkür etti, çıkışa kadar uğurladı.
    • C)Hastanın tansiyonu ölçüldü, servise yatırıldı.
    • D)Sınav sonuçlarını bekliyor, sürekli söz ediyordu.
    • E)Yaşlı adamı karşıya geçirdi, evine kadar eşlik etti.
    Çözümü göster

    Doğru cevap: A — Yarın yapılacak sınavı girecek adaylar erken gelmeli.

    B'de "onu uğurladı" biçiminde nesne, C'de ikinci cümlenin "hasta" öznesi, D'de "onlardan söz ediyordu" ve E'de "ona eşlik etti" biçiminde dolaylı tümleç eksiktir; dördü de öge eksikliğine dayanır. A'daki bozukluk ise "girmek" eyleminin yönelme hâli istemesine karşın belirtme ekinin kullanılmasından ("sınava girecek" olmalı), yani ek yanlışından kaynaklanır.

  5. Soru 5

    Kolay

    Aşağıdaki cümlelerin hangisi anlatım bakımından kusursuzdur?

    • A)Yaklaşık üç saat kadar yol yürüdük.
    • B)Kitabın fiyatı çok ucuz olduğu için iki tane aldım.
    • C)Yağmur başlayınca çocuklar bahçeden içeri girdi.
    • D)Kaçak yapılan denetimlerde birçok bina tespit edildi.
    • E)Ağaçtaki serçeler hep bir ağızdan ötüyorlardı.
    Çözümü göster

    Doğru cevap: C — Yağmur başlayınca çocuklar bahçeden içeri girdi.

    C'de herhangi bir kusur yoktur. A'da "yaklaşık" ile "kadar" aynı görevde olduğundan gereksiz sözcük vardır; B'de "fiyat ucuz" değil "düşük" olmalıdır (yanlış anlamda sözcük); D'de "kaçak" sözcüğü yanlış yerdedir, doğrusu "Yapılan denetimlerde birçok kaçak bina tespit edildi."; E'de insan dışı çoğul özne "serçeler" tekil yüklem ister, "ötüyordu" olmalıdır.

  6. Soru 6

    Orta

    Aşağıdaki cümlelerden hangisinde eklerin yanlış kullanımından kaynaklanan bir anlatım bozukluğu vardır?

    • A)Bu karara herkes saygı göstermeli.
    • B)Uzmanlar, sağlıklı beslenmenin önemine dikkat çekti.
    • C)Yeni yönetmelik çalışanları da kapsıyor.
    • D)Bu ilaç, hastalığın ilerlemesini engel oluyor.
    • E)Elde edilen bulgular raporda ayrıntılarıyla açıklandı.
    Çözümü göster

    Doğru cevap: D — Bu ilaç, hastalığın ilerlemesini engel oluyor.

    "Engel olmak" eylemi yönelme hâlinde tümleç ister; D'de "ilerlemesine engel oluyor" denmeliydi. Belirtme eki yanlış kullanıldığı için ek yanlışı vardır. A'da "saygı göstermek" yönelme hâli aldığından "karara" kullanımı doğrudur.

  7. Soru 7

    Kolay

    Mağazadaki ürünlerin fiyatları geçen aya göre epey pahalanmış. Bu cümledeki anlatım bozukluğunun nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

    • A)Anlamca çelişen sözcüklerin bir arada kullanılması
    • B)Sözcüğün yanlış anlamda kullanılması
    • C)Gereksiz sözcük kullanılması
    • D)Deyimin yanlış anlamda kullanılması
    • E)Karşılaştırma hatası yapılması
    Çözümü göster

    Doğru cevap: B — Sözcüğün yanlış anlamda kullanılması

    Pahalanan fiyat değil, ürünün kendisidir; fiyat "yükselir" ya da "artar". Doğrusu: "Ürünlerin fiyatları geçen aya göre epey yükselmiş." ya da "Ürünler geçen aya göre epey pahalanmış." E çeldiricidir; "geçen aya göre" karşılaştırması doğru kurulduğundan karşılaştırma hatası yoktur.

  8. Soru 8

    Zor

    Aşağıdaki cümlelerin hangisinde nesne eksikliğinden kaynaklanan bir anlatım bozukluğu vardır?

    • A)Konukları kapıda karşıladı, içeri buyur etti.
    • B)Arkadaşlarına güveniyor, her işte onlardan destek alıyordu.
    • C)Küçük kızı çok seviyor, her gördüğünde şeker veriyordu.
    • D)Yaramaz öğrenciye önce öfkelendi, sonra bağışladı.
    • E)Sınav stresini yenmiş, başarıya odaklanmıştı.
    Çözümü göster

    Doğru cevap: D — Yaramaz öğrenciye önce öfkelendi, sonra bağışladı.

    D'de "öfkelenmek" yönelme hâlinde tümleç, "bağışlamak" belirtili nesne ister; "yaramaz öğrenciye" sözü ikinci yükleme uymadığından "sonra onu bağışladı" denmeliydi: nesne eksikliği. C'de de öge eksikliği vardır ancak orada eksik olan "ona şeker veriyordu" biçimindeki dolaylı tümleçtir; bu yüzden soru kökünü karşılamaz.

  9. Soru 9

    Orta

    Verilen cümlelerin hangisinde öge eksikliğinden kaynaklanan bir anlatım bozukluğu vardır?

    • A)Yeni öğrenciyle tanıştı, onu sınıf arkadaşlarına tanıttı.
    • B)Elindeki paketi masaya bıraktı, pencereyi açtı.
    • C)Uzun bir yolculuktan sonra eve vardık.
    • D)Yaşlı kadın torununu çok seviyor, sık sık sarılıyordu.
    • E)Konuyu anlamayanlar öğretmene soru sordu.
    Çözümü göster

    Doğru cevap: D — Yaşlı kadın torununu çok seviyor, sık sık sarılıyordu.

    D'de "sevmek" belirtili nesne, "sarılmak" ise yönelme hâlinde tümleç ister; "torununu" sözü ikinci yükleme uymaz. "...seviyor, ona sık sık sarılıyordu." denmeliydi: dolaylı tümleç eksikliği. A'da "onu" nesnesi açıkça verildiği için cümle kusursuzdur.

  10. Soru 10

    Orta

    Aşağıda verilen cümlelerin hangisinde anlatım bozukluğu vardır?

    • A)Sınav sonuçları yarın açıklanacakmış.
    • B)Bahçedeki çiçekleri her sabah suluyor.
    • C)Şirket, geçen yıl iki yeni şube açtı.
    • D)Herkes toplantıya zamanında geldiler.
    • E)Uzun bir aradan sonra memleketine dönmüş.
    Çözümü göster

    Doğru cevap: D — Herkes toplantıya zamanında geldiler.

    "Herkes" belgisiz zamiri özne olduğunda yüklem tekil çekimlenir; "geldiler" değil "geldi" olmalıdır. Bu, özne-yüklem uyumsuzluğudur (tekillik-çoğulluk). B çeldiricidir; "her sabah düzenli olarak" sözünde yineleme yoktur çünkü "düzenli olarak" aksatmadan yapmayı, "her sabah" zamanı bildirir.

  11. Soru 11

    Orta

    Aşağıdaki cümlelerin hangisinde virgül eksikliğinden kaynaklanan bir anlam belirsizliği vardır?

    • A)Hasta çocuğa ilacını uzattı.
    • B)Doktor, hastasını sabah erkenden muayene etti.
    • C)İşçiler, yorucu bir günün ardından evlerine döndü.
    • D)Genç sanatçı, ilk sergisini memleketinde açtı.
    • E)Küçük kedi, bahçedeki ağaca tırmandı.
    Çözümü göster

    Doğru cevap: A — Hasta çocuğa ilacını uzattı.

    A'da 'hasta' sözcüğü hem ilacı uzatan kişi (özne) hem de 'çocuk'un sıfatı olarak anlaşılabilir. 'Hasta, çocuğa ilacını uzattı.' biçiminde virgül konursa anlam netleşir. E'de 'küçük' sıfatından oluşan öbek virgülle ayrıldığından böyle bir belirsizlik oluşmaz.

  12. Soru 12

    Orta

    Aşağıdaki cümlelerin hangisindeki anlatım bozukluğu ötekilerden farklı bir nedene dayanmaktadır?

    • A)Martılar teknenin üzerinde uçuşuyorlardı.
    • B)Ben ve kardeşim dedemi ziyaret ettiler.
    • C)Salon temizlenip konukları karşıladılar.
    • D)Sen ve annen bu işi güzelce hallettiler.
    • E)Ağaçlar baharın gelmesiyle çiçek açtılar.
    Çözümü göster

    Doğru cevap: C — Salon temizlenip konukları karşıladılar.

    A ve E'de insan dışı çoğul özne çoğul yüklem almış, B'de yüklem "ettik", D'de "hallettiniz" biçiminde çekimlenmemiştir; dördünde de özne-yüklem uyumsuzluğu vardır. C'deki bozukluk ise edilgen "temizlenip" ile etken "karşıladılar"ın bir arada kullanılmasından, yani çatı uyuşmazlığından kaynaklanır.

  13. Soru 13

    Orta

    Aşağıdaki cümlelerden hangisinde çatı uyuşmazlığından kaynaklanan bir anlatım bozukluğu vardır?

    • A)Konuklar kapıda karşılanıp salona alındı.
    • B)Sebzeleri doğrayıp tencereye koydu.
    • C)Kek yapılıp misafirlere ikram ettik.
    • D)Sokaklar süslenip bayrama hazır hâle getirildi.
    • E)Çamaşırlar yıkanıp balkona asıldı.
    Çözümü göster

    Doğru cevap: C — Kek yapılıp misafirlere ikram ettik.

    C'de "yapılıp" edilgen, "ikram ettik" etken çatılıdır; bu ikisi aynı yapıda kullanılamaz. "Kek yapıp misafirlere ikram ettik." denmeliydi: çatı uyuşmazlığı. E'de her iki yüklem de edilgen olduğundan uyum bozulmamıştır. D'de her iki yüklem de edilgen olduğundan çatı uyumu bozulmamıştır.

  14. Soru 14

    Zor

    Aşağıdaki cümlelerin hangisinde dolaylı tümleç eksikliğinden kaynaklanan bir anlatım bozukluğu vardır?

    • A)Yeni öğretmenine hemen alıştı, arkadaşlarına sürekli övüyordu.
    • B)Kardeşini sınava kadar destekledi, sınav sonrasında da moral verdi.
    • C)Komşularımızı dün akşam yemeğe davet ettik.
    • D)Bu şehri seviyor, her sokağını ezbere biliyordu.
    • E)Projeyi zamanında bitirdi, ekibiyle kutlama yaptı.
    Çözümü göster

    Doğru cevap: B — Kardeşini sınava kadar destekledi, sınav sonrasında da moral verdi.

    B'de "desteklemek" belirtili nesne, "moral vermek" yönelme hâlinde tümleç ister; "kardeşini" sözü ikinci yükleme uymadığından "sınav sonrasında da ona moral verdi" denmeliydi: dolaylı tümleç eksikliği. A'da da öge eksikliği vardır ancak orada eksik olan "onu övüyordu" biçimindeki nesnedir; bu yüzden soru kökünü karşılamaz.

  15. Soru 15

    Orta

    Hangi cümlede anlatım bozukluğu yer almamaktadır?

    • A)Kediler süt kaplarına doğru koştular.
    • B)Ben ve arkadaşım bu filmi daha önce izledi.
    • C)Odalar temizlendi, misafirler için hazırlık yaptı.
    • D)Sınav sonuçlarına itiraz etti, yeniden inceletti.
    • E)Perde açıldı, oyuncular sahneye çıktı.
    Çözümü göster

    Doğru cevap: E — Perde açıldı, oyuncular sahneye çıktı.

    E'de her iki cümlenin de öznesi kendi içinde belirtilmiş, yüklemler uyumlu kullanılmıştır. A'da insan dışı çoğul özneye çoğul yüklem getirilmiştir ("koştu" olmalı); B'de "ben" öznesi bulunduğundan yüklem "izledik" olmalıdır. C'de ikinci yüklemin öznesi eksiktir; D'de "onları yeniden inceletti" biçiminde nesne gerekir.

Sponsorlu