KPSS Pusulası — Ana Sayfa

Çözümlü sorular · okuma modu

Anlatım Bozuklukları — Test 6

KPSS Türkçe dersinin Anlatım Bozuklukları konusundan 15 soru ve her birinin ayrıntılı çözümü. Konudaki 128 soru kitap sırasına göre 9 teste bölünmüştür; bu sayfa 6. testtir. Soruyu önce kendin çöz, ardından Çözümü göster'e dokunup doğru cevabı ve gerekçesini oku. Süre tutarak, şık işaretleyerek ve sonucunu kaydederek çözmek istersen interaktif testi başlat.

4 kolay9 orta2 zor

▶ Bu testi interaktif çözTüm testler

  1. Soru 1

    Orta

    Aşağıdaki cümlelerin hangisinde tamlama yanlışından kaynaklanan bir anlatım bozukluğu vardır?

    • A)Bu semtteki eski ve bakımsız binalar yıkılacak.
    • B)Ülkenin siyasi ve ekonomi sorunları tartışıldı.
    • C)Yarışmada genç yazarlar ve deneyimli şairler buluştu.
    • D)Mağazada kadın ayakkabıları indirime girdi.
    • E)Bahçeye kırmızı ve beyaz güller dikildi.
    Çözümü göster

    Doğru cevap: B — Ülkenin siyasi ve ekonomi sorunları tartışıldı.

    B'de sıfat olan "siyasi" ile isim olan "ekonomi" ortak tamlanana bağlanmıştır; "siyasi sorunları ve ekonomik sorunları" ya da "siyasi ve ekonomik sorunları" denmeliydi. Bu bir tamlama yanlışıdır. E'de "kırmızı" ve "beyaz" sözcüklerinin ikisi de sıfat olduğundan aynı ada bağlanmaları doğrudur.

  2. Soru 2

    Kolay

    Aşağıdaki cümlelerden hangisi anlatım bakımından yanlıştır?

    • A)Belgeler incelenip gerekli düzeltmeleri yaptılar.
    • B)Eve gelir gelmez ellerini yıkadı.
    • C)Sorunun çözümü için herkes elinden geleni yaptı.
    • D)Sabahtan beri senden haber bekliyorum.
    • E)Yağmur dinince çocuklar parka koştu.
    Çözümü göster

    Doğru cevap: A — Belgeler incelenip gerekli düzeltmeleri yaptılar.

    A'da "incelenip" edilgen, "yaptılar" etken çatılıdır; edilgen bir eylemle etken bir eylem aynı yapıya bağlanamaz. "Belgeleri inceleyip gerekli düzeltmeleri yaptılar." denmeliydi: çatı uyuşmazlığı. B'de her iki eylem de etken çatılı olduğundan bozukluk yoktur.

  3. Soru 3

    Orta

    Verilen cümlelerin hangisinde anlatım bozukluğu vardır?

    • A)Sergideki resimler, sanatseverlerden büyük ilgi gördü.
    • B)Proje ekibi, çalışmalarını zamanında tamamladı.
    • C)Öğretmenimiz bu düşünceye katılıyor, sonuna kadar destekliyor.
    • D)Yağışlar nedeniyle bazı köy yolları ulaşıma kapandı.
    • E)Genç yazar, ilk kitabıyla önemli bir ödül kazandı.
    Çözümü göster

    Doğru cevap: C — Öğretmenimiz bu düşünceye katılıyor, sonuna kadar destekliyor.

    C'de "katılmak" eylemi "-e" durumlu tümleç, "desteklemek" eylemi "-i" durumlu nesne ister; ortak öge kullanılamaz. Doğrusu: "Öğretmenimiz bu düşünceye katılıyor, bu düşünceyi sonuna kadar destekliyor." (nesne eksikliği) A çeldiricidir; "ilgi görmek" "-den" tümleciyle kurallı biçimde kullanılmıştır.

  4. Soru 4

    Kolay

    'Sınıfı geçtiğini akşam öğrendim.' cümlesindeki anlatım bozukluğunun nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

    • A)Deyimin bağlama uymaması
    • B)Ölçü bildiren sözlerin çelişmesi
    • C)Karşılaştırma hatası
    • D)Neden-sonuç mantıksızlığı
    • E)Kişi (iyelik) belirsizliği
    Çözümü göster

    Doğru cevap: E — Kişi (iyelik) belirsizliği

    'Geçtiğini' sözündeki iyelik, 'senin mi onun mu' sorusunu yanıtsız bıraktığından cümlede kişi (iyelik) belirsizliği vardır. 'Onun sınıfı geçtiğini akşam öğrendim.' denilerek bozukluk giderilir. C'nin belirttiği karşılaştırma hatası için cümlede bir karşılaştırma bulunması gerekirdi.

  5. Soru 5

    Orta

    (I) Yazar, yeni romanında geçmişte yaşadığı anılarını okurla paylaşıyor. (II) Kitap, yalın bir dille kaleme alınmış. (III) Olaylar, küçük bir sahil kasabasında geçiyor. (IV) Eleştirmenler, romanın kurgusunu başarılı buluyor. (V) Kitap, yayımlandığı ilk haftada ikinci baskısını yaptı. Bu parçadaki numaralanmış cümlelerin hangisinde anlatım bozukluğu vardır?

    • A)I.
    • B)II.
    • C)III.
    • D)IV.
    • E)V.
    Çözümü göster

    Doğru cevap: A — I.

    Anı, zaten geçmişte yaşananların izidir; "geçmişte yaşadığı" sözü anlamı yinelediği için gereksizdir. Doğrusu: "Yazar, yeni romanında anılarını okurla paylaşıyor." (gereksiz sözcük kullanımı) V çeldiricidir; "ikinci baskısını yaptı" ifadesinde yineleme ya da öge eksikliği yoktur.

  6. Soru 6

    Kolay

    Bu konuda az çok herkesin aşağı yukarı bir fikri var. Bu cümledeki anlatım bozukluğunun nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

    • A)Gereksiz sözcük kullanılması
    • B)Sözcüğün yanlış anlamda kullanılması
    • C)Anlamca çelişen sözcüklerin bir arada kullanılması
    • D)Anlam belirsizliği bulunması
    • E)Sözcüğün yanlış yerde kullanılması
    Çözümü göster

    Doğru cevap: A — Gereksiz sözcük kullanılması

    "Az çok" ile "aşağı yukarı" aynı anlamı taşır; ikisinin bir arada kullanılması gereksiz sözcük bozukluğu doğurur. Doğrusu: "Bu konuda herkesin az çok bir fikri var." C'deki çelişme, "kesinlikle ... olabilir" gibi kesinlik ile olasılığın çatışmasında görülür; buradaki iki söz çelişmez, tam tersine aynı anlamdadır.

  7. Soru 7

    Kolay

    Aşağıda verilen cümlelerin hangisinde anlatım bozukluğu yer almamaktadır?

    • A)Kardeşini çok özlemiş, günlerce mektup yazmıştı.
    • B)Törende öğrenciler şiir, öğretmenler konuşma yapıyordu.
    • C)Sokak lambaları akşam olunca yandılar.
    • D)Yemekler hazırlandı, konuklar sofraya davet edildi.
    • E)Herkes sonucu merak ediyor, kimse sormaya cesaret ediyordu.
    Çözümü göster

    Doğru cevap: D — Yemekler hazırlandı, konuklar sofraya davet edildi.

    D'de her iki cümlenin de öznesi ayrı ayrı verilmiş, yüklemler edilgen çatıda uyum içinde kullanılmıştır. A'da "ona" dolaylı tümleci, B'de "şiir yapmak" denemez; "öğrenciler şiir okuyor, öğretmenler konuşma yapıyordu" denmeliydi (yüklem eksikliği). C'de insan dışı çoğul özne çoğul yüklem almış, E'de olumsuz "kimse" öznesi olumlu yükleme bağlanmıştır ("cesaret edemiyordu" olmalı).

  8. Soru 8

    Orta

    Aşağıdaki cümlelerden hangisinde özne-yüklem uyumsuzluğundan kaynaklanan bir anlatım bozukluğu vardır?

    • A)Hiçbiri toplantıya gelmedi, pikniğe gittiler.
    • B)Öğrencilerin hiçbiri bu soruyu çözemedi.
    • C)Herkes onun başarısını takdir ediyordu.
    • D)Kimse bu havada dışarı çıkmak istemiyor.
    • E)Ali ile kardeşi bize akşam uğrayacaklar.
    Çözümü göster

    Doğru cevap: A — Hiçbiri toplantıya gelmedi, pikniğe gittiler.

    A'da olumsuz anlamlı "hiçbiri" öznesi, olumlu "gittiler" yüklemine bağlanamaz; ikinci cümleye "hepsi" öznesi getirilerek "hepsi pikniğe gitti" denmeliydi. Bu, olumluluk-olumsuzluk yönünden özne-yüklem uyumsuzluğudur. E'de özneler insan olduğu için çoğul yüklem kullanılabilir; bozukluk yoktur.

  9. Soru 9

    Orta

    Aşağıdaki cümlelerin hangisinde yüklem eksikliğinden kaynaklanan bir anlatım bozukluğu vardır?

    • A)Bu şehirde yazlar sıcak, kışlar soğuk geçer.
    • B)Ders bitince kimi öğrenciler bahçeye çıktı, kimi sınıfta kaldı.
    • C)Toplantıda önce sorunlar belirlendi, sonra çözüm önerileri tartışıldı.
    • D)Düğünde gençler oyun, yaşlılar sohbet ediyordu.
    • E)Akşamları ya kitap okur ya müzik dinlerim.
    Çözümü göster

    Doğru cevap: D — Düğünde gençler oyun, yaşlılar sohbet ediyordu.

    D'de "oyun" sözcüğü "ediyordu" yüklemine bağlanamaz; "oyun etmek" yalnızca "hile yapmak, aldatmak" anlamında kullanılır; bu bağlamda "oynuyordu" yüklemi gerekir. "Gençler oyun oynuyor, yaşlılar sohbet ediyordu." denmeliydi: yüklem eksikliği. A'da "geçer" yüklemi her iki özneye de uyduğundan cümle kusursuzdur.

  10. Soru 10

    Orta

    Aşağıdaki cümlelerin hangisinde çatı uyuşmazlığından kaynaklanan bir anlatım bozukluğu vardır?

    • A)Ödevler tamamlanınca hep birlikte parka gidildi.
    • B)Sabah kahvaltı yapıp işe gitti.
    • C)Rapor yazılıp müdüre teslim ettiler.
    • D)Sınav kâğıtları okunduktan sonra sonuçlar açıklandı.
    • E)Çocuklar ellerini yıkayıp sofraya oturdu.
    Çözümü göster

    Doğru cevap: C — Rapor yazılıp müdüre teslim ettiler.

    C'de "yazılıp" edilgen, "teslim ettiler" etken çatılıdır; iki eylem çatı bakımından uyuşmaz. "Raporu yazıp müdüre teslim ettiler." ya da "Rapor yazılıp müdüre teslim edildi." denmeliydi. A'da her iki eylem de edilgen çatıyla kurulduğundan uyum tamdır.

  11. Soru 11

    Orta

    Hangi cümlede anlatım bozukluğu bulunmamaktadır?

    • A)Yeni komşumuzla tanıştık, çok sevdik.
    • B)Hiç kimse onu dinlemiyor, alay ediyordu.
    • C)Öğrenci, sorulan soruları eksiksiz cevap verdi.
    • D)Elbiseler ütülendi, dolaba astı.
    • E)Kararı duyunca önce şaşırdı, sonra sevincinden havalara uçtu.
    Çözümü göster

    Doğru cevap: E — Kararı duyunca önce şaşırdı, sonra sevincinden havalara uçtu.

    E'de ortak özne her iki yükleme de uyduğundan bozukluk yoktur. A'da "onu çok sevdik" biçiminde nesne, B'de hem "onunla" tümleci eksiktir hem de olumsuz "hiç kimse" öznesi olumlu yükleme bağlanmıştır. C'de "cevap vermek" yönelme hâli istediği için "sorulara" denmeliydi; D'de edilgen "ütülendi"den sonra etken "astı" kullanılarak çatı uyumu bozulmuştur.

  12. Soru 12

    Orta

    Aşağıdaki cümlelerden hangisinde öge eksikliğinden kaynaklanan bir anlatım bozukluğu vardır?

    • A)Takım kaptanı sakatlandı, yerine genç bir oyuncu alındı.
    • B)Çocuğun ateşi ölçüldü, hemen hastaneye götürüldü.
    • C)Yarışmaya katılan herkes elinden gelenin en iyisini yaptı.
    • D)Kapı çalınca kitabını bırakıp yerinden kalktı.
    • E)Konuşmacı sorulara ayrıntılı yanıtlar verdi.
    Çözümü göster

    Doğru cevap: B — Çocuğun ateşi ölçüldü, hemen hastaneye götürüldü.

    B'de ilk cümlenin öznesi "çocuğun ateşi"dir; hastaneye götürülen ise çocuktur ancak bu özne cümlede yoktur. "...ölçüldü; çocuk hemen hastaneye götürüldü." denmeliydi: özne eksikliğinden kaynaklanan öge eksikliği. A'da ikinci cümlenin öznesi ("genç bir oyuncu") ayrıca verildiği için bozukluk yoktur.

  13. Soru 13

    Zor

    Hangi cümlede bir anlatım bozukluğu vardır?

    • A)Roman, yayımlandığı yıl büyük ses getirdi.
    • B)Bu sokakları senden iyi bilirim.
    • C)Genç oyuncu, ilk filmiyle ödüle aday gösterildi.
    • D)Konferans, katılımcıların sorularıyla devam etti.
    • E)Kentin tarihi, iki bin yıl öncesine uzanıyor.
    Çözümü göster

    Doğru cevap: B — Bu sokakları senden iyi bilirim.

    B'deki karşılaştırma iki anlamlıdır: 'Senin bildiğinden iyi' mi, 'seni bildiğimden iyi' mi anlaşılacağı belirsizdir. Cümle 'Bu sokakları, senin bildiğinden daha iyi bilirim.' biçiminde açıklığa kavuşturulmalıdır. E'de herhangi bir karşılaştırma ya da belirsizlik yoktur.

  14. Soru 14

    Zor

    Aşağıdaki cümlelerin hangisinde deyim, cümlenin anlamıyla çelişecek biçimde kullanılmıştır?

    • A)Onca uyarıya rağmen bildiğinden şaşmadı.
    • B)Sorunun üstesinden gelmek için gece gündüz demeden çalıştı.
    • C)Bu ani karar karşısında hepimiz küçük dilimizi yuttuk.
    • D)Yeni müdür, işe başlar başlamaz eski defterleri kapattı.
    • E)Kırk dereden su getiren biridir; kendisinden isteneni hiç itiraz etmeden yapar.
    Çözümü göster

    Doğru cevap: E — Kırk dereden su getiren biridir; kendisinden isteneni hiç itiraz etmeden yapar.

    'Kırk dereden su getirmek' deyimi 'bir işi yapmamak için bahaneler ileri sürmek' demektir; isteneni itiraz etmeden yapan biri için kullanılması çelişki doğurur. Deyim ancak 'işten kaçmak için sürekli bahane üretir' gibi bir bağlamda yer alabilir. D'deki 'eski defterleri kapatmak' deyimi, geçmişi gündeme getirmeme anlamıyla yerinde kullanılmıştır.

  15. Soru 15

    Orta

    Aşağıda verilen cümlelerin hangisinde anlatım bozukluğu bulunmamaktadır?

    • A)Bırakın hâl hatır sormayı, bizi düğününe bile davet etmedi.
    • B)Havadan nem kapan biri değildir; her sözü üzerine alınır.
    • C)Sınava en az bir yıldan fazla hazırlandı.
    • D)Şehrin simgesi hâline gelen saat kulesi, geçen yıl onarıldı.
    • E)Öğretmenini çok seviyor, her fırsatta danışıyordu.
    Çözümü göster

    Doğru cevap: D — Şehrin simgesi hâline gelen saat kulesi, geçen yıl onarıldı.

    D'de bozukluk yoktur; anlam açık, mantık tutarlıdır. A'da sıralama terstir; doğrusu 'Bırakın düğüne davet etmeyi, hâl hatır bile sormadı.' B'de 'havadan nem kapmamak' yargısı, 'her sözü üzerine alınmak' ifadesiyle çelişir. C'de 'en az' ile '-den fazla' bir arada kullanılamaz; E'de "öğretmenini" belirtme ekli ortak öge, "danışmak" yükleminin istediği yönelme hâline uymadığı için öge eksikliği vardır.

Sponsorlu