KPSS Pusulası — Ana Sayfa

Çözümlü sorular · okuma modu

Anlatım Bozuklukları — Test 8

KPSS Türkçe dersinin Anlatım Bozuklukları konusundan 15 soru ve her birinin ayrıntılı çözümü. Konudaki 128 soru kitap sırasına göre 9 teste bölünmüştür; bu sayfa 8. testtir. Soruyu önce kendin çöz, ardından Çözümü göster'e dokunup doğru cevabı ve gerekçesini oku. Süre tutarak, şık işaretleyerek ve sonucunu kaydederek çözmek istersen interaktif testi başlat.

1 kolay9 orta5 zor

▶ Bu testi interaktif çözTüm testler

  1. Soru 1

    Orta

    (I) Uzmanlar, düzenli uykunun bağışıklığı güçlendirdiğini belirtiyor. (II) Yeterli su tüketimi de vücut için büyük önem taşıyor. (III) Kimi hastalar ilaçlarını düzenli, kimileri ise hiç kullanmıyor. (IV) Oysa tedavinin başarısı, ilaçların düzenli kullanımına bağlıdır. (V) Hekimler, bu konuda hastalarını sık sık uyarıyor. Bu parçadaki numaralanmış cümlelerin hangisinde anlatım bozukluğu vardır?

    • A)I.
    • B)II.
    • C)III.
    • D)IV.
    • E)V.
    Çözümü göster

    Doğru cevap: C — III.

    III. cümlede ilk yargının yüklemi eksiktir; olumsuz "kullanmıyor" yüklemi "düzenli" sözcüğüyle bağdaşmaz. Doğrusu: "Kimi hastalar ilaçlarını düzenli kullanıyor, kimileri ise hiç kullanmıyor." (yüklem eksikliği) IV çeldiricidir; "başarısı ... bağlıdır" yapısında özne-yüklem ilişkisi kurallıdır.

  2. Soru 2

    Orta

    Aşağıdaki cümlelerin hangisinde anlatım açısından bir bozukluk vardır?

    • A)İzinsiz inşaat alanına girmek yasaktır.
    • B)Kütüphane, sınav döneminde gece yarısına kadar açık kalıyor.
    • C)Belediye, parktaki eskiyen bankları yeniledi.
    • D)Sunucu, yarışmacılara soruları sırayla yöneltti.
    • E)Kentin tarihî dokusu özenle korunuyor.
    Çözümü göster

    Doğru cevap: A — İzinsiz inşaat alanına girmek yasaktır.

    A'da "izinsiz" sözcüğü yanlış yerde kullanılmıştır; bu hâliyle "izinsiz (ruhsatsız) inşaat" gibi bir anlam doğar. Doğrusu: "İnşaat alanına izinsiz girmek yasaktır." (sözcüğün yanlış yerde kullanılması) C çeldiricidir; "eskiyen bankları yeniledi" ifadesinde çelişki değil, doğal bir neden-sonuç ilişkisi vardır.

  3. Soru 3

    Zor

    Verilen cümlelerin hangisi anlatım yönünden kusurludur?

    • A)Uzun süren görüşmeler sonunda taraflar anlaşmaya vardı.
    • B)Yazarın son kitabı, eleştirmenlerce olumlu karşılandı.
    • C)Bu belgeselde kutup hayvanlarının yaşamı anlatılıyor.
    • D)Ona her konuda güveniyor, her sıkıntısında yardım istiyordu.
    • E)Kayıt işlemleri için son gün cuma olarak duyuruldu.
    Çözümü göster

    Doğru cevap: D — Ona her konuda güveniyor, her sıkıntısında yardım istiyordu.

    D'de "güvenmek" "-e" durumlu, "yardım istemek" ise "-den" durumlu tümleç ister; "ona ... yardım istiyordu" denemez. Doğrusu: "Ona her konuda güveniyor, her sıkıntısında ondan yardım istiyordu." (dolaylı tümleç eksikliği) B çeldiricidir; edilgen "karşılandı" yüklemi "eleştirmenlerce" sözüyle kurallı biçimde kullanılmıştır.

  4. Soru 4

    Orta

    Bırakın adını duymayı, bu romanı okumamış bile. Bu cümledeki anlatım bozukluğunun nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

    • A)Anlamca çelişen sözcüklerin bir arada kullanılması
    • B)Karşılaştırma hatası yapılması
    • C)Gereksiz sözcük kullanılması
    • D)Deyimin yanlış anlamda kullanılması
    • E)Mantık hatası yapılması
    Çözümü göster

    Doğru cevap: E — Mantık hatası yapılması

    "Bırakın ... bile" kalıbında önce yapılması zor olan, sonra kolay olan söylenmelidir; adını duymak, romanı okumaktan kolaydır. Doğrusu: "Bırakın bu romanı okumayı, adını bile duymamış." Bu, mantık hatasıdır. A çeldiricidir; cümlede kesinlik-olasılık gibi karşıt anlamlı sözcükler bir arada kullanılmamıştır.

  5. Soru 5

    Orta

    Verilen cümlelerden hangisi anlatım bozukluğu içermemektedir?

    • A)Annesini babasından çok seviyormuş.
    • B)Yeni komşularımızla tanıştık, hemen çaya davet ettik.
    • C)Fabrikada çalışan işçilerin sayısı giderek azımsanıyor.
    • D)Kar yağışı etkisini yitirince yollar yeniden ulaşıma açıldı.
    • E)Raftaki kitaplar büyük bir gürültüyle yere düştüler.
    Çözümü göster

    Doğru cevap: D — Kar yağışı etkisini yitirince yollar yeniden ulaşıma açıldı.

    D'de herhangi bir kusur yoktur. A'da "babasından çok" sözü hem "babasını sevdiğinden çok" hem "babasının sevdiğinden çok" biçiminde anlaşılır (karşılaştırmadan doğan anlam belirsizliği); B'de "davet ettik" eyleminin "onları" nesnesi eksiktir; C'de "azımsanıyor" yanlış anlamda kullanılmıştır, "azalıyor" olmalıdır; E'de insan dışı çoğul özne "kitaplar" tekil yüklem ister, "düştü" olmalıdır.

  6. Soru 6

    Orta

    (I) Gönüllü gençler, hafta sonu köy okulunun bahçesinde buluştu. (II) Getirdikleri fidanları özenle diktiler, günlerce su verdiler. (III) Kısa sürede bahçe yemyeşil bir görünüme kavuştu. (IV) Öğrenciler de bu çalışmaya büyük destek verdi. (V) Proje, çevre köylere de örnek oldu. Bu parçadaki numaralanmış cümlelerin hangisinde anlatım bozukluğu vardır?

    • A)I.
    • B)II.
    • C)III.
    • D)IV.
    • E)V.
    Çözümü göster

    Doğru cevap: B — II.

    II. cümlede "su vermek" eyleminin yönelme durumlu tümleci eksiktir; "fidanları ... su verdiler" denemez. Doğrusu: "Fidanları özenle diktiler, onlara günlerce su verdiler." (dolaylı tümleç eksikliği) IV çeldiricidir; "çalışmaya destek verdi" ifadesinde ögeler eksiksizdir.

  7. Soru 7

    Zor

    (I) Kent, son yıllarda kültür turizminde adından sıkça söz ettiriyor. (II) Geçen ay özel ve devlet müzelerinde ortak bir sergi düzenlendi. (III) Sergide yöreden çıkarılan tarihî eserler yer aldı. (IV) Ziyaretçiler, sergiyi büyük bir ilgiyle gezdi. (V) Yetkililer, serginin süresinin uzatılabileceğini açıkladı. Bu parçadaki numaralanmış cümlelerin hangisinde anlatım bozukluğu vardır?

    • A)I.
    • B)II.
    • C)III.
    • D)IV.
    • E)V.
    Çözümü göster

    Doğru cevap: B — II.

    II. cümlede sıfat olan "özel" ile ad olan "devlet", "müzeleri" tamlananına ortak bağlanamaz; "özel" sıfat tamlaması, "devlet" ad tamlaması kurar. Doğrusu: "özel müzeler ile devlet müzelerinde" biçimidir (tamlama yanlışı). V çeldiricidir; "serginin süresinin uzatılabileceğini" zincirleme tamlaması kurallı biçimde kurulmuştur.

  8. Soru 8

    Zor

    (I) Kentin genç tiyatro topluluğu, sezonun ilk oyununu geçen hafta sahneledi. (II) Topluluk, gösterim öncesinde ücretsiz öğrencilere bilet dağıttı. (III) Oyun, iki saat boyunca seyircinin ilgisini hiç düşürmedi. (IV) Eleştirmenler, oyuncuların performansını övgüyle karşıladı. (V) Topluluk, yeni oyunun provalarına şimdiden başladı. Bu parçadaki numaralanmış cümlelerin hangisinde anlatım bozukluğu vardır?

    • A)I.
    • B)II.
    • C)III.
    • D)IV.
    • E)V.
    Çözümü göster

    Doğru cevap: B — II.

    II. cümlede "ücretsiz" sözcüğü yanlış yerdedir; bu hâliyle "ücretsiz öğrenci" gibi anlamsız bir tamlama doğar. Doğrusu: "Topluluk, gösterim öncesinde öğrencilere ücretsiz bilet dağıttı." (sözcüğün yanlış yerde kullanılması) V çeldiricidir; "provalarına şimdiden başladı" ifadesinde yineleme ya da öge eksikliği yoktur.

  9. Soru 9

    Orta

    Anlatım açısından kusurlu olan cümle aşağıdakilerden hangisidir?

    • A)Köy meydanındaki çınar, yüzyıllardır ayakta duruyor.
    • B)Kimse onun sözünü dinlemiyor, kendi bildiğini yapıyordu.
    • C)Yeni tarife, gelecek aydan itibaren geçerli olacak.
    • D)Ressam, tablolarında sıcak renkleri yeğliyor.
    • E)Uçak, kötü hava koşulları nedeniyle rötar yaptı.
    Çözümü göster

    Doğru cevap: B — Kimse onun sözünü dinlemiyor, kendi bildiğini yapıyordu.

    B'de olumsuzluk bildiren "kimse" öznesi, olumlu çekimli "yapıyordu" yüklemiyle kullanılamaz; ikinci yargıya "herkes" öznesi gerekir. Doğrusu: "Kimse onun sözünü dinlemiyor, herkes kendi bildiğini yapıyordu." Bu, özne-yüklem uyumsuzluğudur (olumluluk-olumsuzluk). E çeldiricidir; "rötar yapmak" kalıplaşmış ve kurallı bir kullanımdır.

  10. Soru 10

    Orta

    Annemin başı çok ağrıyordu; bu yüzden erkenden yattı. Bu cümledeki anlatım bozukluğu aşağıdaki değişikliklerin hangisiyle giderilebilir?

    • A)"çok" sözcüğü cümleden atılarak
    • B)"erkenden" yerine "erken" sözcüğü getirilerek
    • C)"yattı" yükleminden önce "annem" sözcüğü getirilerek
    • D)"bu yüzden" yerine "ancak" sözü getirilerek
    • E)"ağrıyordu" yüklemi "ağrımıştı" biçimine getirilerek
    Çözümü göster

    Doğru cevap: C — "yattı" yükleminden önce "annem" sözcüğü getirilerek

    İlk yargının öznesi "annemin başı"dır; ikinci yargıda yatan "baş" değil "annem" olduğundan özne eksikliği doğar. "Annemin başı çok ağrıyordu; bu yüzden annem erkenden yattı." denince bozukluk giderilir. E çeldiricidir; zaman ekini değiştirmek özne eksikliğini ortadan kaldırmaz.

  11. Soru 11

    Zor

    Hangi cümlenin anlatımında bir bozukluk vardır?

    • A)Bizim takımın oyuncuları, rakip takımdan daha deneyimliydi.
    • B)Sergi, ay sonuna kadar ziyarete açık kalacak.
    • C)Yeni yönetmelik, çalışanların izin sürelerini yeniden düzenliyor.
    • D)Konuşmacı, salondan gelen sorulara içtenlikle yanıt verdi.
    • E)Kentteki tarihî yapılar, restorasyon nedeniyle bir süre ziyarete kapatıldı.
    Çözümü göster

    Doğru cevap: A — Bizim takımın oyuncuları, rakip takımdan daha deneyimliydi.

    A'da "oyuncular" ile "takım" karşılaştırılmıştır; oysa karşılaştırma aynı türden ögeler arasında yapılır. Doğrusu: "Bizim takımın oyuncuları, rakip takımın oyuncularından daha deneyimliydi." (karşılaştırma hatası) C çeldiricidir; "yeniden düzenliyor" ifadesi yineleme değildir, düzenlemenin tekrar yapıldığını bildirir.

  12. Soru 12

    Zor

    Yeni öğretmenimiz oldukça sabırlı, anlayışlı ve öğrencilerin sorunlarıyla yakından ilgileniyordu. Bu cümledeki anlatım bozukluğu aşağıdaki değişikliklerin hangisiyle giderilebilir?

    • A)"oldukça" sözcüğü cümleden atılarak
    • B)"yakından" sözcüğü cümleden atılarak
    • C)"ilgileniyordu" yerine "ilgilenirdi" sözcüğü getirilerek
    • D)"anlayışlı" sözcüğü "anlayışlıydı" biçimine getirilerek
    • E)"sabırlı" ile "anlayışlı" sözcükleri yer değiştirilerek
    Çözümü göster

    Doğru cevap: D — "anlayışlı" sözcüğü "anlayışlıydı" biçimine getirilerek

    "Sabırlı" ve "anlayışlı" ad soylu sözcüklerdir; yüklem olabilmeleri için ek eylem gerekir, eylem çekimli "ilgileniyordu" bu görevi üstlenemez. "Yeni öğretmenimiz oldukça sabırlı, anlayışlıydı ve öğrencilerin sorunlarıyla yakından ilgileniyordu." denince ek eylem eksikliği giderilir. E çeldiricidir; sözcüklerin yerini değiştirmek ek eylem eksikliğini ortadan kaldırmaz.

  13. Soru 13

    Orta

    Hangi cümlede anlatım bozukluğu vardır?

    • A)Konser, izleyicilerden yoğun ilgi gördü.
    • B)Yarınki gezi için servis saatleri belirlendi.
    • C)Çocuklar parkta doyasıya oyun oynadı.
    • D)Bu bölgede tarımsal ve hayvancılık faaliyetleri oldukça yaygındır.
    • E)Yazar, imza gününde okurlarıyla buluştu.
    Çözümü göster

    Doğru cevap: D — Bu bölgede tarımsal ve hayvancılık faaliyetleri oldukça yaygındır.

    D'de sıfat olan "tarımsal" ile ad olan "hayvancılık", "faaliyetleri" tamlananına ortak bağlanamaz; "tarımsal" sözcüğü sıfat tamlaması, "hayvancılık" ad tamlaması kurar. Doğrusu: "tarım ve hayvancılık faaliyetleri"dir (tamlama yanlışı). C çeldiricidir; "oyun oynamak" kalıplaşmış, kurallı bir kullanımdır.

  14. Soru 14

    Orta

    Aşağıdaki cümlelerin hangisi, herhangi bir düzeltme gerektirmeyecek biçimde kurulmuştur?

    • A)Yaptığı işi bir kez daha tekrar gözden geçirdi.
    • B)Sınava giren adayların hiçbiri soruları zor bulmadılar.
    • C)Kentte yaşayanlar, gürültüden ve hava kirliliğinden şikâyetçi.
    • D)Yangında evdeki eşyaların tamamı yandı, yalnızca birkaç tablo kurtarıldı.
    • E)Toplantıda alınan kararlar herkese duyurulmuş ve hemen uygulamaya koymuşlar.
    Çözümü göster

    Doğru cevap: C — Kentte yaşayanlar, gürültüden ve hava kirliliğinden şikâyetçi.

    C'de özne “Kentte yaşayanlar”, yüklem “şikâyetçi”dir; “şikâyetçi olmak” ayrılma eki istediği için “gürültüden” ve “hava kirliliğinden” sözleri doğru ekle kurulmuştur, cümlede ne gereksiz söz ne de eksik öge vardır. A'da “bir kez daha” ile “tekrar” aynı anlamı verdiği için gereksiz sözcük kullanımı vardır. B'de “hiçbiri” tekil bir öznedir, yüklemin “bulmadı” olması gerekirken çoğul çekimlenmiştir. D'de mantık hatası bulunur: eşyaların tamamının yandığı söylendikten sonra birkaç tablonun kurtarıldığının belirtilmesi bu yargıyla çelişir. E'de ise “duyurulmuş” edilgen, “koymuşlar” etken çatılı olduğu için ortak özneye bağlanan yüklemler arasında çatı uyuşmazlığı doğmuştur. Cevap C.

  15. Soru 15

    Kolay

    “Konuşmasının sonunda dinleyicilere tek tek ayrı ayrı teşekkür etti.” cümlesindeki anlatım bozukluğu aşağıdakilerin hangisinden kaynaklanmaktadır?

    • A)Gereksiz sözcük kullanılması
    • B)Özne ile yüklem arasındaki uyumsuzluk
    • C)Nesne eksikliği
    • D)Tamlayan ekinin eksikliği
    • E)Çatı uyuşmazlığı
    Çözümü göster

    Doğru cevap: A — Gereksiz sözcük kullanılması

    Aynı anlama gelen sözlerin bir arada kullanılması, gereksiz sözcük kullanımı denen anlatım bozukluğunu doğurur. Cümlede “tek tek” ile “ayrı ayrı” sözleri aynı anlamı taşır; ikisinden biri çıkarıldığında anlam hiç eksilmez, dolayısıyla bozukluğun nedeni gereksiz sözcük kullanımıdır. B yanlıştır: cümlenin öznesi de yüklemi de üçüncü tekil kişidir, aralarında uyumsuzluk yoktur. C de yanlıştır; “teşekkür etmek” nesne değil yönelme eki almış tümleç isteyen bir birleşik fiildir ve “dinleyicilere” sözüyle bu tümleç zaten karşılanmıştır. Cümlede tek bir yüklem bulunduğu için E, kurallı bir isim tamlaması olan “Konuşmasının sonunda” sözünde eksik ek olmadığı için D elenir. Cevap A.

Sponsorlu