KPSS Pusulası — Ana Sayfa

Çözümlü sorular · okuma modu

Sözcük Yapısı — Test 4

KPSS Türkçe dersinin Sözcük Yapısı konusundan 15 soru ve her birinin ayrıntılı çözümü. Konudaki 152 soru kitap sırasına göre 11 teste bölünmüştür; bu sayfa 4. testtir. Soruyu önce kendin çöz, ardından Çözümü göster'e dokunup doğru cevabı ve gerekçesini oku. Süre tutarak, şık işaretleyerek ve sonucunu kaydederek çözmek istersen interaktif testi başlat.

4 kolay8 orta3 zor

▶ Bu testi interaktif çözTüm testler

  1. Soru 1

    Zor

    Dedem hâlâ o eski (I) radyoyu dinler. Akşamüstü koltuğuna oturur, (II) sesini yavaşça çevirir. Cızırtılar arasından (III) gelen ses onu bambaşka yıllara götürür. Biz de o anda (IV) sessizce odadan çıkar, (V) gençliğini merak ederiz. Bu parçada numaralanmış sözcüklerin hangisi hem yapım hem çekim eki almıştır?

    • A)I
    • B)II
    • C)III
    • D)IV
    • E)V
    Çözümü göster

    Doğru cevap: E — V

    "gençliğini" sözcüğü genç (kök) + -lik (yapım eki) + -i (iyelik eki) + -n- + -i (belirtme hâli eki) biçiminde çözümlenir; hem yapım hem çekim eki almıştır. I ve II yalnızca çekim eki almıştır: radyo-y-u, ses-i-n-i. III'teki "gel-en" (sıfat-fiil) ve IV'teki "ses-siz-ce" ise yalnızca yapım eki almıştır.

  2. Soru 2

    Orta

    Aşağıdaki cümlelerin hangisinde altı çizili sözcüğün kökü isimdir?

    • A)Bakıcı çocuğu parka götürdü.
    • B)Süzgeç dün akşamdan beri mutfakta duruyor.
    • C)Silgimi sınıfta unutmuşum.
    • D)Tuzluğu bana uzatabilir misin?
    • E)Çalgıcılar sahneye birlikte çıktı.
    Çözümü göster

    Doğru cevap: D — Tuzluğu bana uzatabilir misin?

    "tuzluğu" sözcüğü tuz (isim kökü) + -luk (yapım eki) + -u (belirtme hâli eki, çekim) biçimindedir. Diğer seçeneklerdeki sözcükler fiil kökünden türemiştir: bak-ıcı, süz-geç, sil-gi, çal-gı-cı. Örneğin "süzgeç" sözcüğü "süz-" fiil köküne "-geç" yapım ekinin gelmesiyle oluşmuştur.

  3. Soru 3

    Orta

    Aşağıdaki cümlelerin hangisinde vurgulanan sözcük, yapım eki almadan yalnızca çekim eki almıştır?

    • A)Akşam yemeği için balıkçıdan taze levrek aldık.
    • B)Taşındıktan sonra kitaplığımız iyice büyüdü.
    • C)Denizin suyu bu sabah alabildiğine soğuktu.
    • D)Genç yazarları salonda ayakta alkışladılar.
    • E)Çölde günlerce süren susuzluktan bitkin düşmüşlerdi.
    Çözümü göster

    Doğru cevap: C — Denizin suyu bu sabah alabildiğine soğuktu.

    C'deki "denizin" sözcüğü deniz + -in biçimindedir; -in tamlayan (ilgi) eki olduğundan sözcük yalnızca çekim eki almıştır. A'daki "balıkçıdan" (balık + -çı + -dan) ve D'deki "yazarları" (yaz- + -ar + -lar + -ı) sözcüklerinde çekim eklerinden önce birer yapım eki vardır. B'deki "kitaplığımız" (kitap + -lık + -ımız) ve E'deki "susuzluktan" (su + -suz + -luk + -tan) da yapım ekleri taşıdığı için koşulu sağlamaz.

  4. Soru 4

    Orta

    Aşağıdaki cümlelerin hangisinde altı çizili sözcük, fiilden isim yapan bir ek almıştır?

    • A)Tuzlu yemeklerden hiç hoşlanmaz.
    • B)Bakışlarında derin bir hüzün vardı.
    • C)Yaşlı adam yavaşça sıraya oturdu.
    • D)Gözlükçü kırılan camı değiştirdi.
    • E)Susuz kalınca yola devam edemedik.
    Çözümü göster

    Doğru cevap: B — Bakışlarında derin bir hüzün vardı.

    "bakışlarında" sözcüğündeki "bakış", "bak-" fiil köküne fiilden isim yapan "-ış" ekinin gelmesiyle oluşmuştur. Diğer seçeneklerdeki ekler isim köküne gelen isimden isim yapma ekleridir: tuz-lu, yaş-lı, göz-lük-çü, su-suz. Örneğin "gözlükçü" sözcüğünde "göz" isim köküne art arda iki isimden isim yapma eki gelmiştir.

  5. Soru 5

    Kolay

    Aşağıdaki cümlelerin hangisinde vurgulanan sözcük yapım eki almamıştır?

    • A)Gözlüğünü masanın üstünde unutmuş.
    • B)Çocuklar bütün gün bahçede oyun oynadı.
    • C)Yazarın son kitabını dün gece bitirdim.
    • D)Kitaplığı baştan sona yeniden düzenledi.
    • E)Sevgisini kimseye belli etmek istemezdi.
    Çözümü göster

    Doğru cevap: B — Çocuklar bütün gün bahçede oyun oynadı.

    B'deki "bahçede" sözcüğü bahçe + -de biçimindedir; -de bulunma hâli eki olduğu için sözcük yalnızca çekim eki almıştır. A'daki "gözlüğünü" göz + -lük + -ü + -nü, D'deki "kitaplığı" ise kitap + -lık + -ı biçiminde çözümlenir; her ikisinde de -lık/-lük yapım eki vardır. C'deki "yazarın" (yaz- + -ar + -ın) ve E'deki "sevgisini" (sev- + -gi + -si + -ni) de eylemden ad türeten yapım ekleri taşır.

  6. Soru 6

    Orta

    Aşağıdaki cümlelerden hangisinde altı çizili sözcüğün kökü fiildir?

    • A)Kışlık odunları çoktan hazırladık.
    • B)Yolluk olarak çantaya börek koydu.
    • C)Dolgu malzemesi ortasında bitmiş.
    • D)Başlığı gereğinden uzun olmuş.
    • E)Kitapçıya uğrayıp dergi aldım.
    Çözümü göster

    Doğru cevap: C — Dolgu malzemesi ortasında bitmiş.

    "dolgu" sözcüğü "dol-" fiil köküne fiilden isim yapan "-gu" yapım ekinin eklenmesiyle oluşmuştur. A'daki "kışlık" sözcüğünün kökü mevsim adı olan "kış" isim köküdür (kış-lık). Aynı şekilde "yol-luk", "baş-lık", "kitap-çı" sözcüklerinin kökleri de isimdir.

  7. Soru 7

    Zor

    Aşağıdaki cümlelerin hangisinde altı çizili sözcük, fiil kökünden türemiştir?

    • A)Yazlık giysileri sandıktan çıkardık.
    • B)Boyalı duvara sakın dokunma.
    • C)Yazıcıdan belgenin çıktısını aldım.
    • D)Eskici dar sokaktan bağırarak geçti.
    • E)Ağrılı bir gece geçirdiğini söyledi.
    Çözümü göster

    Doğru cevap: C — Yazıcıdan belgenin çıktısını aldım.

    "yazıcı" sözcüğü "yaz-" fiil köküne "-ıcı" yapım ekinin gelmesiyle oluşmuştur; belge basan araç anlamındadır. A'daki "yazlık" sözcüğünün kökü ise mevsim adı olan "yaz" isim köküdür; "yaz" ile "yaz-" sesteş köklerdir, bu yüzden anlam ayrımı yapılmalıdır. Aynı biçimde "boya, eski, ağrı" da bu cümlelerde isim kökü olarak kullanılmıştır (boya-lı, eski-ci, ağrı-lı).

  8. Soru 8

    Orta

    Aşağıdaki cümlelerin hangisinde -ecek (-acak) eki, kip eki olarak değil sıfat-fiil eki olarak kullanılmıştır?

    • A)Bu işi en geç yarın akşama bitireceğim.
    • B)Gelecek hafta sizinle uzun uzun konuşacağız.
    • C)Hava raporuna göre yağmur birazdan dinecek.
    • D)Merak etme, sana da güzel bir sürpriz olacak.
    • E)Onlar da bizimle birlikte tatile gelecekler.
    Çözümü göster

    Doğru cevap: B — Gelecek hafta sizinle uzun uzun konuşacağız.

    B'de "gelecek" sözcüğü gel- + -ecek biçimindedir ve "hafta" adını niteleyen bir sıfat görevindedir; bu görevdeki -ecek sıfat-fiil, yani yapım ekidir. A'daki "bitireceğim" ve E'deki "gelecekler" sözcüklerinde aynı ek kişi ekiyle birlikte yargı bildirir; burada ek gelecek zaman kipi ekidir. C'deki "dinecek" ile D'deki "olacak" da çekimli fiildir; yeni bir sözcük türetilmemiştir.

  9. Soru 9

    Orta

    (I) Kapıyı açtığımda (II) odanın içinde (III) kimseyi göremedim; ev bomboştu, (IV) sessizdi ve (V) perdeler sımsıkı kapalıydı. Bu parçadaki numaralanmış sözcüklerden hangisi yapım eki almıştır?

    • A)I.
    • B)II.
    • C)III.
    • D)IV.
    • E)V.
    Çözümü göster

    Doğru cevap: D — IV.

    IV numaralı "sessizdi" sözcüğü ses + -siz + -di biçiminde çözümlenir; -siz addan ad türeten yapım eki, -di ise ek fiilin görülen geçmiş zaman ekidir. I'deki "kapıyı" (kapı + -yı), II'deki "odanın" (oda + -nın) ve III'teki "kimseyi" (kimse + -yi) yalnızca hâl ekleri almıştır. V'teki "perdeler" de perde + -ler biçiminde çoğul eki taşır ve bu ek yeni bir sözcük türetmediği için çekim ekidir.

  10. Soru 10

    Kolay

    Aşağıdaki sözcüklerin hangisi basit yapılıdır?

    • A)sevgili
    • B)yazlık
    • C)gözcü
    • D)tatlı
    • E)pencere
    Çözümü göster

    Doğru cevap: E — pencere

    "pencere" hiçbir yapım eki almamış, kök hâlindeki basit yapılı bir sözcüktür. Diğerleri türemiştir: sev-gi-li, yaz-lık, göz-cü, tat-lı. Örneğin "sevgili" sözcüğü "sev-" fiil kökünden "-gi" ve "-li" yapım ekleriyle oluşmuştur.

  11. Soru 11

    Orta

    Aşağıdaki cümlelerin hangisinde -le (-la) eki yeni bir sözcük türetmiştir?

    • A)Mektubu babasından kalan dolma kalemle yazmıştı.
    • B)Sınıfa en yakın arkadaşıyla birlikte girdi.
    • C)İşe her sabah aynı saatte otobüsle gidiyor.
    • D)Önündeki bütün engelleri büyük bir sabırla aştı.
    • E)Odasını akşama kadar didik didik temizledi.
    Çözümü göster

    Doğru cevap: E — Odasını akşama kadar didik didik temizledi.

    E'deki "temizledi" sözcüğü temiz + -le + -di biçimindedir; -le burada addan eylem türeten yapım ekidir, ardından gelen -di ise görülen geçmiş zaman ekidir. A'daki "kalemle" ve C'deki "otobüsle" örneklerinde -le, "ile" edatının ekleşmiş biçimi olan vasıta durum ekidir. D'deki "sabırla" da aynı çekim ekini almıştır; sözcüğün anlamı ve türü değişmediği için burada türetme yoktur.

  12. Soru 12

    Kolay

    Aşağıdaki sözcüklerden hangisi hiçbir ek almadan, kök hâliyle kullanılmıştır?

    • A)kalemlik
    • B)yolcu
    • C)sevgi
    • D)deniz
    • E)gözlük
    Çözümü göster

    Doğru cevap: D — deniz

    D'deki "deniz" sözcüğü anlamlı daha küçük parçalara ayrılamayan bir addır ve hiçbir ek almamıştır. A'daki "kalemlik" (kalem + -lik), B'deki "yolcu" (yol + -cu) ve E'deki "gözlük" (göz + -lük) addan ad türeten yapım ekleriyle kurulmuştur. C'deki "sevgi" ise sev- + -gi biçiminde eylemden türemiş bir addır.

  13. Soru 13

    Zor

    Aşağıdaki cümlelerin hangisinde -ce (-ca) eki, eklendiği sözcükten yeni bir sözcük türetmiştir?

    • A)Bence bu iş göründüğü kadar zor değil.
    • B)Onlar sizce neden bu kadar geciktiler?
    • C)Tatile gitme kararını ailece almıştık.
    • D)Kardeşim bu yıl Almanca öğrenmeye başladı.
    • E)Bu konu hepimizce bilinen bir gerçekti.
    Çözümü göster

    Doğru cevap: D — Kardeşim bu yıl Almanca öğrenmeye başladı.

    D'de "Alman + -ca" birleşimi bir ulus adından dil adı türetmiştir; yeni bir sözcük oluşturduğu için buradaki -ca yapım ekidir. A ve B'deki "bence, sizce" örneklerinde -ce "bana göre, size göre" anlamı katan eşitlik ekidir, yani çekim ekidir. C'deki "ailece" ve E'deki "hepimizce" de topluluk ve görelik bildiren aynı çekim ekini almıştır.

  14. Soru 14

    Orta

    Aşağıdaki cümlelerin hangisinde vurgulanan sözcük yapım eki almıştır?

    • A)İstasyonda bekleyen yolcuları tek tek karşıladı.
    • B)Dayımlar bu akşam bize gelecekmiş.
    • C)Zavallı çocuk ateşler içinde yatıyordu.
    • D)Akşamları sahil boyunca uzun uzun yürürdü.
    • E)Kar yağınca yollarda kilometrelerce kuyruk oluştu.
    Çözümü göster

    Doğru cevap: A — İstasyonda bekleyen yolcuları tek tek karşıladı.

    A'daki "yolcuları" sözcüğü yol + -cu + -lar + -ı biçiminde çözümlenir; -cu addan ad türeten yapım ekidir. B'deki "dayımlar" aile topluluğu, C'deki "ateşler" ise abartma anlamı katar; buna karşın her ikisindeki -ler eki yeni bir sözcük türetmediği için çoğul eki, yani çekim ekidir. D'deki "akşamları" ve E'deki "yollarda" sözcükleri de yalnızca çekim eki taşır.

  15. Soru 15

    Kolay

    Aşağıdaki sözcüklerden hangisi türemiş bir sözcük değildir?

    • A)balıkçı
    • B)tuzsuz
    • C)yazıcı
    • D)çiçekler
    • E)sevinçli
    Çözümü göster

    Doğru cevap: D — çiçekler

    D'deki "çiçekler" sözcüğü çiçek + -ler biçimindedir; çoğul eki çekim eki olduğu için sözcük türememiş, yapıca basit kalmıştır. A'daki "balıkçı" (balık + -çı), B'deki "tuzsuz" (tuz + -suz) ve E'deki "sevinçli" (sevinç + -li) addan ad türeten yapım ekleriyle kurulmuştur. C'deki "yazıcı" ise yaz- + -ı + -cı biçiminde eylem kökünden türetilmiştir.

Sponsorlu