KPSS Pusulası — Ana Sayfa

Çözümlü sorular · okuma modu

Sözcük Yapısı — Test 5

KPSS Türkçe dersinin Sözcük Yapısı konusundan 15 soru ve her birinin ayrıntılı çözümü. Konudaki 152 soru kitap sırasına göre 11 teste bölünmüştür; bu sayfa 5. testtir. Soruyu önce kendin çöz, ardından Çözümü göster'e dokunup doğru cevabı ve gerekçesini oku. Süre tutarak, şık işaretleyerek ve sonucunu kaydederek çözmek istersen interaktif testi başlat.

7 kolay7 orta1 zor

▶ Bu testi interaktif çözTüm testler

  1. Soru 1

    Orta

    Deftere son satırı yazdıktan sonra kalemi bıraktı. (I) Yazdıkları ona bile yabancı geliyordu. (II) Penceredeki perde hafifçe kımıldadı; (III) sokaktan yükselen sesler odayı doldurdu. (IV) Masasının üstünde soğumuş bir çay duruyordu. Bir süre öylece (V) duvara baktı. Bu parçada numaralanmış sözcüklerin hangisinin kökü fiildir?

    • A)I
    • B)II
    • C)III
    • D)IV
    • E)V
    Çözümü göster

    Doğru cevap: A — I

    "Yazdıkları" sözcüğü yaz- (fiil kökü) + -dık (sıfat-fiil eki, yapım) + -lar + -ı (çekim) biçimindedir; kökü fiildir. II'deki "pencere", III'teki "sokak", IV'teki "masa" ve V'teki "duvar" ise isim köküdür. Örneğin "penceredeki" sözcüğü pencere-de-ki biçiminde çözümlenir ve kökü isimdir.

  2. Soru 2

    Kolay

    Aşağıdaki cümlelerin hangisinde altı çizili sözcüğün kökü fiildir?

    • A)Gözlerindeki sevinç hepimize geçti.
    • B)Duvardaki resimler iyice tozlanmış.
    • C)Rafta yalnızca eski bir sözlük kalmış.
    • D)Ağaçların yaprakları erkenden sarardı.
    • E)Denize doğru uzun bir yürüyüş yaptık.
    Çözümü göster

    Doğru cevap: A — Gözlerindeki sevinç hepimize geçti.

    "sevinç" sözcüğü "sev-" fiil köküne fiilden isim yapan "-inç" yapım ekinin gelmesiyle oluşmuştur; kökü fiildir. C seçeneğindeki "sözlük" de türemiştir ancak kökü "söz" isim köküdür (söz-lük). "resim, ağaç, deniz" sözcüklerinin kökleri de isimdir.

  3. Soru 3

    Kolay

    Aşağıdaki sözcüklerden hangisi kök hâlindedir?

    • A)yazar
    • B)sulu
    • C)gözlem
    • D)kalem
    • E)tuzsuz
    Çözümü göster

    Doğru cevap: D — kalem

    "kalem" hiçbir ek almamış bir isim köküdür. Diğerleri köke yapım eki gelmesiyle oluşmuş gövdelerdir: yaz-ar, su-lu, göz-le-m, tuz-suz. Örneğin "gözlem", "göz" isim köküne önce "-le" sonra "-m" yapım ekleri getirilerek türetilmiştir.

  4. Soru 4

    Orta

    Aşağıdaki cümlelerin hangisinde türemiş bir sözcük yoktur?

    • A)Bahçedeki güller bu yıl erken açmış.
    • B)Dün akşam onu kapıda uzun uzun aradık.
    • C)Çocuklar sessizce sıraya girdi.
    • D)Yazar, yeni kitabını okurlar için imzaladı.
    • E)Kışlık giysiler hâlâ dolapta duruyor.
    Çözümü göster

    Doğru cevap: B — Dün akşam onu kapıda uzun uzun aradık.

    B'deki sözcüklerin hiçbiri yapım eki almamıştır: dün, akşam, on-u (çekim), kapı-da (çekim), uzun, ara-dı-k (çekim). A'da "bahçe-de-ki" sözcüğündeki "-ki" yapım ekidir. C'de "ses-siz-ce", D'de "yaz-ar" ve "oku-r", E'de "kış-lık" türemiş sözcüklerdir.

  5. Soru 5

    Kolay

    Aşağıdaki cümlelerin hangisinde isimden fiil yapan bir ek kullanılmıştır?

    • A)Çocuk kapının önünde uzun süre oturdu.
    • B)Ablam uzun bir nişanlılık döneminden sonra evlendi.
    • C)Rüzgâr girmesin diye pencereyi yavaşça kapattı.
    • D)Yolda karşıdan gelen arkadaşını hemen gördü.
    • E)Bütün gün odasında kitap okudu.
    Çözümü göster

    Doğru cevap: B — Ablam uzun bir nişanlılık döneminden sonra evlendi.

    B'deki "evlendi" sözcüğü ev + -len + -di biçiminde çözümlenir; -len addan eylem türeten bir yapım ekidir. A, D ve E'deki "oturdu, gördü, okudu" sözcükleri eylem köküne yalnızca görülen geçmiş zaman eki almıştır. C'deki "kapattı" da yapım eki taşır ancak kapa- + -t + -tı biçimindeki bu ek eylemden eylem türetir, addan eylem türetmez.

  6. Soru 6

    Orta

    Tren istasyonuna vardığımızda hava kararmıştı. Annem (I) biletlerini çantasından çıkardı; ben (II) perondaki kalabalığa baktım. Uzaktan (III) gelen tren, (IV) yolcuların yüzünü aydınlattı. Herkes derin bir (V) sessizlik içinde bekliyordu. Bu parçada numaralanmış sözcüklerin hangisi yalnızca çekim eki almıştır?

    • A)I
    • B)II
    • C)III
    • D)IV
    • E)V
    Çözümü göster

    Doğru cevap: A — I

    "biletlerini" sözcüğü bilet (kök) + -ler (çoğul eki) + -i (iyelik eki) + -n- + -i (belirtme hâli eki) biçimindedir; bu eklerin tamamı çekim ekidir. II'deki "perondaki" sözcüğünde "-ki" bir yapım ekidir (peron-da-ki). III'te "gel-en" sıfat-fiil eki, IV'te "yol-cu", V'te "ses-siz-lik" yapım ekleri bulunur.

  7. Soru 7

    Kolay

    Aşağıdaki sözcüklerin hangisi kök hâlindedir?

    • A)kitaplık
    • B)susuz
    • C)deniz
    • D)yolcu
    • E)gözlük
    Çözümü göster

    Doğru cevap: C — deniz

    "deniz" bugünkü Türkçede daha küçük anlamlı parçalara ayrılamayan, hiçbir ek almamış bir isim köküdür. Diğer seçeneklerin tamamı köke yapım eki gelmesiyle oluşmuş gövdelerdir: kitap-lık, su-suz, yol-cu. Örneğin "gözlük", "göz" isim köküne isimden isim yapan "-lük" yapım ekinin getirilmesiyle türetilmiştir.

  8. Soru 8

    Kolay

    Aşağıdaki sözcüklerin hangisi gövde değildir?

    • A)yazar
    • B)balıkçı
    • C)sevgi
    • D)omuz
    • E)kırıcı
    Çözümü göster

    Doğru cevap: D — omuz

    Gövde, köke yapım eki gelmesiyle oluşan yeni sözcüktür. "omuz" ek almamış bir isim köküdür, bu yüzden gövde sayılmaz. Diğerleri gövdedir: yaz-ar, balık-çı, sev-gi, kır-ıcı. Örneğin "sevgi", "sev-" fiil köküne "-gi" yapım ekinin eklenmesiyle oluşmuştur.

  9. Soru 9

    Kolay

    Verilen sözcüklerin hangisinin kökü, türü bakımından diğerlerinden farklıdır?

    • A)kaleci
    • B)sevimli
    • C)tuzluk
    • D)yolluk
    • E)demirci
    Çözümü göster

    Doğru cevap: B — sevimli

    "sevimli" sözcüğünün kökü "sev-" fiilidir (sev-im-li); diğerlerinin kökü ise isimdir: kale-ci, tuz-luk, yol-luk, demir-ci. Bütün sözcükler türemiştir, ancak kök türü bakımından "sevimli" ayrılır. Örneğin "kaleci", "kale" isim köküne "-ci" yapım eki getirilerek oluşturulmuştur.

  10. Soru 10

    Zor

    Aşağıdaki cümlelerin hangisinde vurgulanan sözcük, önce çekim eki sonra yapım eki almıştır?

    • A)Kitaplığı baştan sona yeniden düzenledi.
    • B)Yolcular birer birer otobüse bindi.
    • C)Masadaki kitapları özenle topladı.
    • D)Sevgisini kimseye belli etmek istemezdi.
    • E)Camı kırılınca hemen gözlükçüye uğradı.
    Çözümü göster

    Doğru cevap: C — Masadaki kitapları özenle topladı.

    C'deki "masadaki" sözcüğü masa + -da + -ki biçimindedir; önce bulunma hâli eki olan çekim eki, sonra sıfat türeten -ki yapım eki gelmiştir. Türkçede genel kural yapım ekinin çekim ekinden önce gelmesidir; A'daki "kitap + -lık + -ı", B'deki "yol + -cu + -lar" ve D'deki "sev- + -gi + -si + -ni" örnekleri bu sıraya uyar. E'deki "gözlükçüye" de göz + -lük + -çü + -ye biçiminde iki yapım ekinin ardından çekim eki almıştır.

  11. Soru 11

    Orta

    Aşağıdaki cümlelerin hangisinde vurgulanan sözcükteki ek, eylemden ad türeten bir yapım ekidir?

    • A)Sınavı için sabaha kadar durmadan çalıştı.
    • B)Ne yaptıysak kapıyı bize bir türlü açmadı.
    • C)Kuzenim yarın öğleden sonra bize gelecek.
    • D)Duyduğuma göre bu haberi çoktan öğrenmiş.
    • E)Koşmak onun için zamanla bir tutkuya dönüşmüştü.
    Çözümü göster

    Doğru cevap: E — Koşmak onun için zamanla bir tutkuya dönüşmüştü.

    E'deki "koşmak" sözcüğü koş- + -mak biçimindeki bir ad-eylemdir; -mak eki eylemden ad türettiği için yapım ekidir. A'daki "çalıştı", C'deki "gelecek" ve D'deki "öğrenmiş" sözcüklerindeki ekler zaman ve kip bildirir; bunlar çekim ekidir. B'deki "açmadı" sözcüğünde yer alan -ma ise eylemin olumsuzunu yapar, yeni bir sözcük türetmez.

  12. Soru 12

    Orta

    Aşağıdaki cümlelerin hangisinde vurgulanan sözcük hem yapım hem çekim eki almıştır?

    • A)Kitapları tek tek rafa dizdi.
    • B)Zor günler geçirse de gelecekten hep umutluydu.
    • C)Yaz gelince denizde saatlerce yüzerdi.
    • D)Aylardır süren bu yorgunluk artık dayanılmazdı.
    • E)Söylediklerime karşılık yüzüme bile bakmadı.
    Çözümü göster

    Doğru cevap: B — Zor günler geçirse de gelecekten hep umutluydu.

    B'deki "gelecekten" sözcüğü gel- + -ecek + -ten biçimindedir; -ecek burada eylemden ad türeten sıfat-fiil eki, -ten ise ayrılma hâli ekidir. A'daki "kitapları" ve C'deki "denizde" yalnızca çekim eki almıştır. D'deki "yorgunluk" (yor- + -gun + -luk) iki yapım eki taşır ama hiç çekim eki almamıştır; E'deki "bakmadı"da geçen -ma ise olumsuzluk eki olduğundan çekim eki sayılır.

  13. Soru 13

    Orta

    (I) Gözlüğünü takan yaşlı adam koltuğa oturdu; (II) başlıkları hızlıca gözden geçirdi, (III) gazetesini katlayıp (IV) kitaplığın üstüne bıraktı, sonra derin bir (V) düşünceye daldı. Bu parçadaki numaralanmış sözcüklerden hangisi yalnızca çekim eki almıştır?

    • A)I.
    • B)II.
    • C)III.
    • D)IV.
    • E)V.
    Çözümü göster

    Doğru cevap: C — III.

    III numaralı "gazetesini" sözcüğü gazete + -si + -ni biçiminde çözümlenir; -si iyelik, -ni belirtme hâli ekidir ve ikisi de çekim ekidir. I'deki "gözlüğünü" (göz + -lük + -ü + -nü), II'deki "başlıkları" (baş + -lık + -lar + -ı) ve IV'teki "kitaplığın" (kitap + -lık + -ın) sözcüklerinde -lık/-lük yapım eki bulunur. V'teki "düşünceye" de düşün- + -ce + -ye biçiminde eylemden ad türeten bir yapım eki almıştır.

  14. Soru 14

    Orta

    Aşağıdaki cümlelerin hangisinde altı çizili sözcük yalnızca yapım eki almıştır?

    • A)Sınıfın en çalışkan öğrencisiydi.
    • B)Kitaplarını çantasına özenle yerleştirdi.
    • C)Gözlüğünü masanın üstünde unutmuş.
    • D)Evler kısa sürede boşaldı.
    • E)Yolcuları kapıda karşıladık.
    Çözümü göster

    Doğru cevap: A — Sınıfın en çalışkan öğrencisiydi.

    "çalışkan" sözcüğü çalış- (fiil kökü) + -kan (yapım eki) biçimindedir; başka hiçbir ek almamıştır. C'deki "gözlüğünü" (göz-lük-ü-n-ü) ve E'deki "yolcuları" (yol-cu-lar-ı) hem yapım hem çekim eki almıştır. B'deki "kitaplarını" ve D'deki "evler" ise yalnızca çekim eki almıştır.

  15. Soru 15

    Kolay

    Aşağıdaki sözcüklerden hangisi yalnızca çekim eki almıştır?

    • A)evler
    • B)gözlük
    • C)yazar
    • D)sevgi
    • E)tuzlu
    Çözümü göster

    Doğru cevap: A — evler

    A seçeneğindeki "evler" sözcüğü ev + -ler biçimindedir; -ler çoğul ekidir ve yeni bir sözcük türetmediği için çekim ekidir. B'deki "gözlük" (göz + -lük) ile E'deki "tuzlu" (tuz + -lu) addan ad türeten yapım ekleri almıştır. C'deki "yazar" (yaz- + -ar) ve D'deki "sevgi" (sev- + -gi) ise eylemden ad türeten yapım ekleriyle kurulmuştur.

Sponsorlu