KPSS Pusulası — Ana Sayfa

Çözümlü sorular · okuma modu

Sözcük Yapısı — Test 6

KPSS Türkçe dersinin Sözcük Yapısı konusundan 15 soru ve her birinin ayrıntılı çözümü. Konudaki 152 soru kitap sırasına göre 11 teste bölünmüştür; bu sayfa 6. testtir. Soruyu önce kendin çöz, ardından Çözümü göster'e dokunup doğru cevabı ve gerekçesini oku. Süre tutarak, şık işaretleyerek ve sonucunu kaydederek çözmek istersen interaktif testi başlat.

4 kolay9 orta2 zor

▶ Bu testi interaktif çözTüm testler

  1. Soru 1

    Orta

    Aşağıdaki cümlelerin hangisinde altı çizili sözcük hem yapım hem çekim eki almıştır?

    • A)Yolcu vagona son anda bindi.
    • B)Kitaplığımız yeni kitaplarla doldu.
    • C)Ağaçlar bu bahar erken çiçek açtı.
    • D)Sevgi her engeli aşar.
    • E)Kalemini bana biraz verir misin?
    Çözümü göster

    Doğru cevap: B — Kitaplığımız yeni kitaplarla doldu.

    "kitaplığımız" sözcüğü kitap (kök) + -lık (yapım eki) + -ımız (iyelik eki, çekim) biçiminde çözümlenir; hem yapım hem çekim eki almıştır. A'daki "yolcu" (yol-cu) ve D'deki "sevgi" (sev-gi) yalnızca yapım eki almıştır. C'deki "ağaç-lar" ve E'deki "kalem-i-n-i" ise yalnızca çekim eki almıştır.

  2. Soru 2

    Orta

    Aşağıdaki cümlelerin hangisinde vurgulanan sözcük birden fazla yapım eki almıştır?

    • A)Kitapları dolabın alt rafına yerleştirdi.
    • B)Doktor ona bir süre tuzsuz yemek yemesini önerdi.
    • C)Yıllar sonra ona yine aynı sevgiyle baktı.
    • D)Otobüste ayakta kalan yolcuya yerini verdi.
    • E)Camı çatlayınca hemen gözlükçüden yardım istedi.
    Çözümü göster

    Doğru cevap: E — Camı çatlayınca hemen gözlükçüden yardım istedi.

    E'deki "gözlükçüden" sözcüğü göz + -lük + -çü + -den biçiminde çözümlenir; -lük ve -çü olmak üzere iki yapım ekinin ardından ayrılma hâli eki gelmiştir. B'deki "tuzsuz" (tuz + -suz), C'deki "sevgiyle" (sev- + -gi + -yle) ve D'deki "yolcuya" (yol + -cu + -ya) sözcüklerinde yalnızca bir yapım eki vardır. A'daki "kitapları" ise kitap + -lar + -ı biçiminde yalnızca çekim eki almıştır.

  3. Soru 3

    Kolay

    Aşağıdaki sözcüklerden hangisi yapım eki almamıştır?

    • A)kalemi
    • B)gözlük
    • C)yolculuk
    • D)sevimli
    • E)başlangıç
    Çözümü göster

    Doğru cevap: A — kalemi

    A'daki "kalemi" sözcüğü kalem + -i biçimindedir; -i belirtme hâli eki olduğu için sözcükte hiç yapım eki yoktur. B'deki "gözlük" (göz + -lük) ve C'deki "yolculuk" (yol + -cu + -luk) addan ad türeten yapım ekleriyle kurulmuştur. D'deki "sevimli" (sev- + -im + -li) ile E'deki "başlangıç" (başla- + -n + -gıç) da birden çok yapım eki taşır.

  4. Soru 4

    Orta

    Aşağıdaki sözcük çiftlerinin hangisinde her iki sözcük de yalnızca çekim eki almıştır?

    • A)gözlük – kalemler
    • B)yolcu – defterim
    • C)sevgi – okula
    • D)evler – kitabı
    • E)taşlar – tuzluk
    Çözümü göster

    Doğru cevap: D — evler – kitabı

    D'deki "evler" (ev + -ler) ve "kitabı" (kitap + -ı) sözcüklerinde yalnızca çoğul ve belirtme hâli ekleri, yani çekim ekleri bulunur. A'daki "gözlük" (göz + -lük), B'deki "yolcu" (yol + -cu) ve C'deki "sevgi" (sev- + -gi) yapım ekiyle türetilmiştir. E'de "taşlar" yalnızca çoğul eki almış olsa da yanındaki "tuzluk" (tuz + -luk) yapım eki taşıdığı için bu çift de koşulu sağlamaz.

  5. Soru 5

    Zor

    Aşağıdaki cümlelerde altı çizili sözcüklerden hangisi yapı bakımından diğerlerinden farklıdır?

    • A)Uyurgezer gibi odada dolaşıyordu.
    • B)Cankurtaran hemen suya atladı.
    • C)Biçerdöver tarlada çalışıyordu.
    • D)Gökdelen şehrin simgesi oldu.
    • E)Danışman raporu kurula sundu.
    Çözümü göster

    Doğru cevap: E — Danışman raporu kurula sundu.

    "danışman" danış- fiil köküne "-man" yapım eki getirilerek kurulmuş türemiş bir sözcüktür. Diğer dördü iki sözcüğün kaynaşmasıyla oluşan birleşiklerdir: uyur+gezer, can+kurtaran, biçer+döver, gök+delen. Bu birleşiklerin ögeleri yapım eki içerse de sözcükler yapı bakımından birleşik sayılır.

  6. Soru 6

    Kolay

    Aşağıdaki sözcüklerden hangisi yapı bakımından basittir?

    • A)kuyu
    • B)sözlük
    • C)gecekondu
    • D)yolcu
    • E)sevgi
    Çözümü göster

    Doğru cevap: A — kuyu

    "kuyu" hiçbir yapım eki almamış, birleşme de içermeyen bir köktür; bu yüzden basit yapılıdır. "sözlük" (söz-lük), "yolcu" (yol-cu) ve "sevgi" (sev-gi) yapım eki aldıkları için türemiştir. "gecekondu" ise gece + kondu sözcüklerinin kaynaşmasıyla oluşmuş birleşik bir sözcüktür.

  7. Soru 7

    Orta

    (I) Perdeyi araladığımda (II) sokaktan gelen sesler çoktan kesilmişti; (III) evdeki herkes uyumuş, dışarıda (IV) kar sessizce yağıyor, (V) sokaklar yavaşça beyaza bürünüyordu. Bu parçadaki numaralanmış sözcüklerden hangisi hiçbir ek almamıştır?

    • A)I.
    • B)II.
    • C)III.
    • D)IV.
    • E)V.
    Çözümü göster

    Doğru cevap: D — IV.

    IV numaralı "kar" sözcüğü ne yapım ne de çekim eki almıştır; cümlede kök hâliyle kullanılmıştır. I'deki "perdeyi" (perde + -yi), II'deki "sokaktan" (sokak + -tan) ve V'teki "sokaklar" (sokak + -lar) yalnızca çekim eki almıştır. III'teki "evdeki" ise ev + -de + -ki biçimindedir; buradaki -de çekim eki, -ki ise sıfat türeten yapım ekidir.

  8. Soru 8

    Orta

    Aşağıdaki sözcüklerden hangisinde isimden isim yapan bir yapım eki vardır?

    • A)tuzluk
    • B)bilgi
    • C)gezinti
    • D)yazar
    • E)dolgun
    Çözümü göster

    Doğru cevap: A — tuzluk

    A'daki "tuzluk" sözcüğü tuz adına -luk ekinin getirilmesiyle oluşmuştur; hem kök hem de türemiş biçim ad olduğu için ek addan ad türetmiştir. B'deki "bilgi" (bil- + -gi) ve C'deki "gezinti" (gez- + -inti) eylem kökünden türetilmiştir. D'deki "yazar" (yaz- + -ar) ile E'deki "dolgun" (dol- + -gun) da eylemden türediği için koşulu sağlamaz.

  9. Soru 9

    Orta

    Aşağıdaki cümlelerin hangisinde hem türemiş hem birleşik sözcük bir arada kullanılmıştır?

    • A)Bahçedeki ağaçlar dün budandı.
    • B)Yeni aldığı defterleri masaya koydu.
    • C)Cumartesi günü bize gelecekler.
    • D)Gökdelenin önündeki sergiyi gezdik.
    • E)Bu konuyu ona daha önce anlatmıştım.
    Çözümü göster

    Doğru cevap: D — Gökdelenin önündeki sergiyi gezdik.

    D'de "gökdelen" (gök+delen) birleşik, "sergi" (ser-gi) ise türemiş bir sözcüktür; ikisi aynı cümlede geçer. C'de yalnızca birleşik sözcük (cuma+ertesi) vardır, türemiş sözcük yoktur. E'de yalnızca türemiş sözcük (anla-t-mıştım) bulunur, birleşik sözcük geçmez.

  10. Soru 10

    Orta

    Aşağıdaki cümlelerin hangisinde yardımcı fiille kurulmuş, bitişik yazılan bir birleşik sözcük vardır?

    • A)Anahtarını çantasında unutmuş.
    • B)Bize her konuda yardım etti.
    • C)Kalabalıkta annesini kaybetti.
    • D)Öğrencilere yeni kitabı tanıttı.
    • E)Yeni işine dün başladı.
    Çözümü göster

    Doğru cevap: C — Kalabalıkta annesini kaybetti.

    "kaybetti" sözcüğü kayıp + etmek birleşmesinde ünlü düşmesi olduğu için bitişik yazılan bir birleşik fiildir. B'deki "yardım etti" de birleşik fiildir ancak ses olayı bulunmadığından ayrı yazılır. D'deki "tanıttı" (tanı-t-tı) ve E'deki "başladı" (baş-la-dı) türemiş sözcüklerdir.

  11. Soru 11

    Kolay

    Aşağıdaki sözcüklerden hangisi basit bir sözcüğe yalnızca çekim eki getirilerek oluşmuştur?

    • A)gençlik
    • B)evlerden
    • C)sevgili
    • D)sonbahar
    • E)kırıcı
    Çözümü göster

    Doğru cevap: B — evlerden

    "evlerden" sözcüğünde ev köküne çoğul eki "-ler" ve ayrılma durumu eki "-den" gelmiştir; ikisi de çekim ekidir, bu yüzden sözcük basit kalır. A, C ve E yapım eki almıştır: genç-lik, sev-gi-li, kır-ıcı. D ise son + bahar birleşmesiyle kurulmuş birleşik bir sözcüktür.

  12. Soru 12

    Orta

    Dedemin (I) bahçesinde bir (II) hanımeli vardı. Her (III) ilkbaharda çiçek açar, kokusu bütün (IV) sokağa yayılırdı. Biz de o kokuyu içimize çekmek için (V) pencereleri sonuna kadar açardık. Bu parçadaki numaralanmış sözcüklerden hangi ikisi birleşik yapılıdır?

    • A)I ve II
    • B)II ve III
    • C)III ve IV
    • D)I ve V
    • E)IV ve V
    Çözümü göster

    Doğru cevap: B — II ve III

    II. sözcük hanım + eli, III. sözcük ilk + bahar biçiminde iki sözcüğün birleşmesiyle oluşmuştur. "hanımeli" ayrıca anlam kaymasına uğrayarak bir bitki adı olmuştur. I, IV ve V ise yalnızca çekim eki almış basit sözcüklerdir: bahçe-si-n-de, sokağ-a, pencere-ler-i.

  13. Soru 13

    Zor

    Aşağıdaki cümlelerin hangisinde -in (-ın) eki yeni bir sözcük türetmiştir?

    • A)Kapının kolu dün akşam elimizde kalmıştı.
    • B)Çocuk sabah erkenden kalkıp aceleyle giyindi.
    • C)Evin bahçesi düşündüğümüzden çok daha genişti.
    • D)Okulun önünde uzun süre birbirlerini beklediler.
    • E)Fırtınada ağacın dalları tek tek kırılmıştı.
    Çözümü göster

    Doğru cevap: B — Çocuk sabah erkenden kalkıp aceleyle giyindi.

    B'deki "giyindi" sözcüğü giy- + -in + -di biçimindedir; -in burada dönüşlülük bildiren, eylemden eylem türeten bir yapım ekidir. A'daki "kapının" ve C'deki "evin" sözcüklerinde -in eki ad tamlamasının tamlayanını kurar; bu ilgi (tamlayan) eki bir çekim ekidir. D'deki "okulun" ve E'deki "ağacın" da aynı görevdedir; hiçbirinde sözcüğün anlamı ya da türü değişmemiştir.

  14. Soru 14

    Orta

    Aşağıdakilerin hangisinde -m (-im) eki yapım eki görevinde kullanılmıştır?

    • A)kitabım
    • B)evim
    • C)kalemim
    • D)annem
    • E)seçim
    Çözümü göster

    Doğru cevap: E — seçim

    "Seçim" sözcüğü seç- (fiil kökü) + -im (yapım eki) biçiminde çözümlenir; ek, fiilden yeni bir isim türettiği için yapım ekidir ve sözcük türemiştir. Öteki seçeneklerde -m/-im eki birinci tekil kişi iyelik ekidir: kitap + -ım, ev + -im, kalem + -im, anne + -m. Örneğin "kalemim" sözcüğünde ek yalnızca sahiplik bildirir, yeni bir sözcük türetmez; bu yüzden sözcük basittir.

  15. Soru 15

    Kolay

    Aşağıdaki sözcüklerden hangisi yapı bakımından diğerlerinden farklıdır?

    • A)balıkçı
    • B)gözlük
    • C)susuz
    • D)buzdolabı
    • E)sevinç
    Çözümü göster

    Doğru cevap: D — buzdolabı

    "buzdolabı" buz ve dolap sözcüklerinin birleşmesiyle kurulduğu için birleşik yapılıdır. Diğer dördü türemiştir: balık-çı, göz-lük, su-suz, sevin-ç. Örneğin "susuz" sözcüğü su köküne olumsuzluk bildiren "-sız" yapım eki getirilerek oluşturulmuştur.

Sponsorlu