KPSS Pusulası — Ana Sayfa

Çözümlü sorular · okuma modu

Sözcük Yapısı — Test 8

KPSS Türkçe dersinin Sözcük Yapısı konusundan 15 soru ve her birinin ayrıntılı çözümü. Konudaki 152 soru kitap sırasına göre 11 teste bölünmüştür; bu sayfa 8. testtir. Soruyu önce kendin çöz, ardından Çözümü göster'e dokunup doğru cevabı ve gerekçesini oku. Süre tutarak, şık işaretleyerek ve sonucunu kaydederek çözmek istersen interaktif testi başlat.

3 kolay11 orta1 zor

▶ Bu testi interaktif çözTüm testler

  1. Soru 1

    Orta

    Aşağıdakilerin hangisinde -ki eki, kendisinden sonra bir ad gelmeyip adın yerini tutmuştur?

    • A)Sabahki toplantı çok uzun sürdü.
    • B)Masadaki kitabı yerine koydum.
    • C)Yarınki maç yağmur yüzünden ertelendi.
    • D)Evdeki hesap çarşıya uymadı.
    • E)Bizimki yine herkesten geç kaldı.
    Çözümü göster

    Doğru cevap: E — Bizimki yine herkesten geç kaldı.

    "Bizimki" sözcüğünde -ki eki, kendisinden sonra bir ad gelmeden tek başına varlığın yerini tutmuş, ilgi zamiri görevi görmüştür. Öteki seçeneklerde ek, kendisinden sonra gelen adı niteleyen bir sıfat oluşturur: sabahki toplantı, masadaki kitap, yarınki maç, evdeki hesap. Örneğin "masadaki"de ek "kitap" adını nitelediği için zamir değil sıfat türetmiştir.

  2. Soru 2

    Kolay

    Aşağıdaki cümlelerin hangisinde türemiş sözcük vardır?

    • A)Bu yolu daha önce görmemiştim.
    • B)Çantamı odada bıraktım.
    • C)Bahçedeki gülleri suladı.
    • D)Dün akşam bize geldiler.
    • E)Kaynanam bize baklava getirdi.
    Çözümü göster

    Doğru cevap: C — Bahçedeki gülleri suladı.

    C'deki "suladı" sözcüğü su adına addan fiil yapan "-la" eki getirilerek kurulmuştur, dolayısıyla türemiştir. A, B ve D'deki sözcükler kök hâlinde ya da yalnızca çekim eki almış durumdadır. E'de ise türemiş sözcük değil, birleşik bir sözcük olan "kaynana" (kayın+ana) bulunur.

  3. Soru 3

    Orta

    Aşağıdaki sözcüklerin hangisinde birden çok yapım eki kullanılmıştır?

    • A)gözlük
    • B)yolcu
    • C)tuzsuz
    • D)sevimlilik
    • E)bakır
    Çözümü göster

    Doğru cevap: D — sevimlilik

    "sevimlilik" sözcüğü sev-im-li-lik biçiminde çözümlenir; kökün üzerine üst üste üç yapım eki gelmiştir. A, B ve C'deki sözcükler yalnızca birer yapım eki almıştır: göz-lük, yol-cu, tuz-suz. "bakır" ise bir kök olduğundan basit yapılıdır.

  4. Soru 4

    Orta

    Aşağıdaki cümlelerin hangisinde altı çizili sözcük yapı bakımından basittir?

    • A)Masanın üstünde bir defter duruyordu.
    • B)Yolculuk boyunca hiç konuşmadı.
    • C)Gökdelenin tepesinden şehri izledik.
    • D)Bu sözlüğü babam almış.
    • E)Kahvaltıyı birlikte yaptık.
    Çözümü göster

    Doğru cevap: A — Masanın üstünde bir defter duruyordu.

    "defter" hiçbir ek almamış bir köktür, bu nedenle basit yapılıdır. B'deki "yolculuk" (yol-cu-luk) ve D'deki "sözlük" (söz-lük) yapım eki almış türemiş sözcüklerdir. C'deki "gökdelen" (gök+delen) ve E'deki "kahvaltı" (kahve+altı) ise birleşiktir.

  5. Soru 5

    Zor

    Aşağıdaki cümlelerin hangisinde geçen birleşik sözcük, iki ismin birleşmesiyle oluşmamıştır?

    • A)Buzdolabı dün akşam yine bozuldu.
    • B)Ayakkabılarını kapıda çıkardı.
    • C)Kuşburnu marmelatını çok severdi.
    • D)Atasözlerini bir deftere derlemiş.
    • E)Gecekondu semtinde büyümüş.
    Çözümü göster

    Doğru cevap: E — Gecekondu semtinde büyümüş.

    "gecekondu" gece adıyla kon- fiilinden gelen "kondu" biçiminin birleşmesiyle kurulmuştur; yani ögelerden biri fiil kökenlidir. Diğerlerinde iki ad birleşmiştir: buz+dolap, ayak+kap, kuş+burun, ata+söz. Beş seçenekte de birleşik sözcük bulunduğu için ayırt edici ölçüt ögelerin türüdür.

  6. Soru 6

    Orta

    Aşağıdaki birleşik sözcüklerin hangisi anlam kaymasıyla oluşmamıştır?

    • A)aslanağzı
    • B)devetabanı
    • C)imambayıldı
    • D)yüzyıl
    • E)kuşburnu
    Çözümü göster

    Doğru cevap: D — yüzyıl

    "yüzyıl" sözcüğünde yüz ve yıl sözcükleri kendi anlamlarını korur; birleşik yüz tane yıl anlamındadır, anlam kayması yoktur. A, B ve E'deki sözcükler bitki adı olmuş, C ise bir yemek adına dönüşmüştür; bunların hepsinde her iki öge de gerçek anlamını yitirmiştir. Beş sözcük de birleşiktir, ölçüt anlam kaymasıdır.

  7. Soru 7

    Orta

    Şehrin (I) trafiğinden bunalanlar için (II) sonbahar tatili iyi bir fırsat. Küçük bir (III) sahil kasabasına gidip (IV) kahvaltıyı deniz kenarında yapmak, insana (V) huzur veriyor. Bu parçadaki numaralanmış sözcüklerden hangi ikisi birleşiktir?

    • A)I ve III
    • B)I ve V
    • C)II ve III
    • D)II ve IV
    • E)III ve V
    Çözümü göster

    Doğru cevap: D — II ve IV

    II. sözcük son + bahar, IV. sözcük ise kahve + altı biçiminde iki sözcüğün birleşmesiyle oluşmuştur; "kahvaltı" birleşirken ses düşmesi de yaşamıştır. I, III ve V numaralı sözcükler kök durumundadır veya yalnızca çekim eki almıştır. Bu nedenle onlar basit yapılıdır.

  8. Soru 8

    Kolay

    Verilen sözcüklerden hangisi yapı bakımından basittir?

    • A)geldi
    • B)gülen
    • C)koşmak
    • D)bakınca
    • E)yazarak
    Çözümü göster

    Doğru cevap: A — geldi

    "Geldi" sözcüğü gel- (fiil kökü) + -di (görülen geçmiş zaman, çekim eki) biçimindedir; yapım eki almadığı için basittir. Öteki seçeneklerdeki sözcükler fiilimsi eki almıştır: gül- + -en (sıfat-fiil), koş- + -mak (isim-fiil), bak- + -ınca ve yaz- + -arak (zarf-fiil). Fiilimsi ekleri yapım eki sayıldığından bu sözcüklerin tamamı türemiştir.

  9. Soru 9

    Kolay

    Aşağıdaki cümlelerin hangisinde birleşik sözcük kullanılmıştır?

    • A)Sabahları kahvaltı etmeden evden çıkmam.
    • B)Küçük çocuk bahçede topunu arıyor.
    • C)Yağmur damlaları cama vurdu.
    • D)Kitapları rafa özenle yerleştirdi.
    • E)Denizin suyu dün oldukça durgundu.
    Çözümü göster

    Doğru cevap: A — Sabahları kahvaltı etmeden evden çıkmam.

    A'daki "kahvaltı" sözcüğü kahve + altı biçiminde birleşmiş, birleşirken de ses düşmesi yaşamıştır. D'de "yerleştirdi" (yer-leş-tir-di) ve "özenle" türemiştir ama birleşik sözcük yoktur. E'de "durgun" (dur-gun) yalnızca türemiş bir sözcüktür.

  10. Soru 10

    Orta

    Aşağıdaki sözcüklerden hangisi, yapı bakımından "kitaplık" sözcüğüyle aynıdır?

    • A)masalar
    • B)çekyat
    • C)bilgin
    • D)ayakkabı
    • E)kalemi
    Çözümü göster

    Doğru cevap: C — bilgin

    "kitaplık" kitap köküne "-lık" yapım eki getirilerek kurulmuş türemiş bir sözcüktür; "bilgin" de bil- köküne "-gin" yapım eki gelerek oluşmuş, aynı yapıdadır. "masalar" ve "kalemi" yalnızca çekim eki aldığı için basittir. "çekyat" (çek+yat) ve "ayakkabı" (ayak+kabı) ise birleşiktir.

  11. Soru 11

    Orta

    Aşağıdaki cümlelerin hangisinde vurgulanan sözcük, eyleme gelen bir zarf-fiil (yapım) eki almıştır?

    • A)Gelen mektubu akşama kadar sabırla bekledi.
    • B)O mektubu bugüne kadar kimseye göstermedi.
    • C)Elindeki mektubu okuyarak salona doğru yürüdü.
    • D)Yazdığı mektubu yarın sabah gönderecek.
    • E)Söylediğine göre mektubu çoktan yazmış.
    Çözümü göster

    Doğru cevap: C — Elindeki mektubu okuyarak salona doğru yürüdü.

    C'deki "okuyarak" sözcüğü oku-(y)-arak biçimindedir; buradaki -y- kaynaştırma ünsüzüdür; -arak eylemden zarf türeten bir zarf-fiil ekidir ve yapım eki sayılır. A'daki "bekledi", D'deki "gönderecek" ve E'deki "yazmış" sözcükleri kip ekleriyle çekimlenmiş, yargı bildiren fiillerdir. B'deki "göstermedi" sözcüğündeki -me ise olumsuzluk ekidir; yeni bir sözcük türetmediği için çekim eki kabul edilir.

  12. Soru 12

    Orta

    Aşağıdaki cümlelerin hangisinde birleşik sözcük kullanılmamıştır?

    • A)Pazartesi sabahı erken kalktık.
    • B)Kabakulak, çocuklarda sık görülen bir hastalıktır.
    • C)Duvardaki saatin sesi odayı dolduruyordu.
    • D)Kuşburnu çayı içmeyi çok severdi.
    • E)Akşam yemeğinde karnıyarık yaptı.
    Çözümü göster

    Doğru cevap: C — Duvardaki saatin sesi odayı dolduruyordu.

    C'de "duvardaki", "saatin", "sesi", "odayı" sözcüklerinin hiçbiri birleşik değildir; tümü basit ya da türemiştir. A'daki "pazartesi" (pazar + ertesi) ses düşmesiyle, B'deki "kabakulak", D'deki "kuşburnu" ve E'deki "karnıyarık" ise anlam kaymasıyla oluşmuş birleşik sözcüklerdir.

  13. Soru 13

    Orta

    (I) Sonbaharda köye gittiğimizde dedem bize (II) ceviz toplatırdı. Akşamları (III) sobanın başında oturur, onun (IV) anlattığı hikâyeleri dinlerdik. O günler (V) zihnimde hâlâ capcanlı duruyor. Bu parçadaki numaralanmış sözcüklerden hangisi türemiştir?

    • A)I
    • B)II
    • C)III
    • D)IV
    • E)V
    Çözümü göster

    Doğru cevap: D — IV

    "anlattığı" sözcüğü anla- köküne ettirgenlik eki "-t" getirilerek kurulmuştur; bu ek yapım eki sayıldığı için sözcük türemiştir. I. sözcük son + bahar biçiminde birleşiktir. II, III ve V ise kök hâlinde ya da yalnızca çekim eki almış basit sözcüklerdir.

  14. Soru 14

    Orta

    Aşağıdaki birleşik sözcüklerin hangisi oluşurken herhangi bir ses olayı meydana gelmemiştir?

    • A)kahvaltı
    • B)cumartesi
    • C)niçin
    • D)kaynana
    • E)gecekondu
    Çözümü göster

    Doğru cevap: E — gecekondu

    "gecekondu" gece ve kondu sözcüklerinin sesleri korunarak birleşmesiyle oluşmuştur; herhangi bir ses düşmesi yoktur. Diğerlerinde ünlü ya da ünsüz düşmesi görülür: kahve+altı, cuma+ertesi, ne+için, kayın+ana. Beş sözcük de birleşiktir, ayırt edici ölçüt ses olayının varlığıdır.

  15. Soru 15

    Orta

    Sabah erkenden (I) kalkan Ayşe, mutfakta (II) kahvaltı hazırladı. Masaya (III) reçelleri dizdi, (IV) sütlaç pişirdi ve (V) sessizce oturup bekledi. Bu parçadaki numaralanmış sözcüklerden hangisi yapı bakımından basittir?

    • A)I
    • B)II
    • C)III
    • D)IV
    • E)V
    Çözümü göster

    Doğru cevap: C — III

    "reçelleri" sözcüğü reçel köküne yalnızca çoğul ve belirtme durum eki almıştır; çekim eki yapıyı değiştirmediği için sözcük basittir. I (kalk-an) ve V (ses-siz-ce) yapım eki aldığından türemiştir. II (kahve+altı) ve IV (sütlü+aş) ise ses düşmesiyle oluşmuş birleşik sözcüklerdir.

Sponsorlu