KPSS Pusulası — Ana Sayfa

Çözümlü sorular · okuma modu

Sözcük Türleri — Test 8

KPSS Türkçe dersinin Sözcük Türleri konusundan 15 soru ve her birinin ayrıntılı çözümü. Konudaki 174 soru kitap sırasına göre 12 teste bölünmüştür; bu sayfa 8. testtir. Soruyu önce kendin çöz, ardından Çözümü göster'e dokunup doğru cevabı ve gerekçesini oku. Süre tutarak, şık işaretleyerek ve sonucunu kaydederek çözmek istersen interaktif testi başlat.

5 kolay6 orta4 zor

▶ Bu testi interaktif çözTüm testler

  1. Soru 1

    Kolay

    Aşağıdaki cümlelerin hangisinde zarf-fiil (ulaç) kullanılmıştır?

    • A)Perdeyi aralayıp sokağa baktı.
    • B)Yazdıklarını kimseye göstermek istemiyordu.
    • C)Bu, yıllardır unutulmayan bir türküdür.
    • D)Onun gelişi hepimizi şaşırttı.
    • E)Tanımadığım biri kapıyı çaldı.
    Çözümü göster

    Doğru cevap: A — Perdeyi aralayıp sokağa baktı.

    A'daki "aralayıp" sözcüğü -ip zarf-fiil ekini almıştır ve "baktı" eylemini durum yönünden tamamlar. B'de "yazdıklarını" adlaşmış sıfat-fiil, "göstermek" isim-fiildir. C'deki "unutulmayan" ve E'deki "tanımadığım" birer sıfat-fiil, D'deki "gelişi" ise -iş ekli isim-fiildir. Bu şıkların hiçbirinde zarf-fiil bulunmaz.

  2. Soru 2

    Zor

    Aşağıdaki cümlelerin hangisinde -dik eki almış sözcük, bir adı niteleyen sıfat-fiil görevindedir?

    • A)Söylediklerini kimse ciddiye almadı.
    • B)Tanıdığım bir öğretmen bu okulda çalışıyor.
    • C)Anlattıklarım seni hiç ilgilendirmiyor.
    • D)Gördüklerimi kimseye anlatmadım.
    • E)Bildiklerin bu kadarla sınırlı değil.
    Çözümü göster

    Doğru cevap: B — Tanıdığım bir öğretmen bu okulda çalışıyor.

    B'de "tanıdığım" sözcüğü kendisinden sonra gelen "öğretmen" adını nitelediği için sıfat görevinde bir sıfat-fiildir. A, C, D ve E'deki "söylediklerini, anlattıklarım, gördüklerimi, bildiklerin" sözcükleri de -dik eki almıştır; ancak nitelenen ad düşmüş, bu sözcükler adlaşarak nesne ya da özne görevi üstlenmiştir. Sıfat-fiilin sıfat sayılabilmesi için mutlaka bir adı nitelemesi gerekir.

  3. Soru 3

    Zor

    Aşağıdaki cümlelerde geçen bazı sözcüklerin türü ayraç içinde gösterilmiştir. Bu eşleştirmelerden hangisi yanlıştır?

    • A)Sizin için elimden geleni yaptım. (için: edat)
    • B)Sabaha kadar gözüne uyku girmedi. (kadar: edat)
    • C)Konuyu anladı, üstelik başkasına da anlattı. (üstelik: bağlaç)
    • D)Aman, dikkat et, bardak kırılacak! (aman: ünlem)
    • E)Güller sabah çiyiyle ıslanmıştı. (çiyiyle: bağlaç)
    Çözümü göster

    Doğru cevap: E — Güller sabah çiyiyle ıslanmıştı. (çiyiyle: bağlaç)

    E'deki "çiyiyle" sözcüğündeki "-yle", "ile"nin ek biçimidir ve burada araç anlamı taşır; yerine "ve" getirilemediği için bağlaç değil edattır, bu yüzden eşleştirme yanlıştır. A'daki "için" ve B'deki "kadar" edat, C'deki "üstelik" ise yargıya ekleme yapan bağlaçtır. D'deki "aman" uyarı ve telaş bildiren ünlemdir.

  4. Soru 4

    Orta

    Yaz akşamları (I) balkonda oturur, ıhlamurun (II) kokusunu içimize (III) çekerdik (IV); böylece (V) günün yorgunluğu dağılırdı. Bu parçada numaralanmış sözcüklerden hangisi ek fiille birleşik zamanlı duruma gelmiş bir fiildir?

    • A)I
    • B)II
    • C)III
    • D)IV
    • E)V
    Çözümü göster

    Doğru cevap: D — IV

    IV numaralı "çekerdik" sözcüğü "çeker idik" biçimine açılır; geniş zamanla çekimlenmiş fiil, ek fiilin görülen geçmiş zamanını alarak geniş zamanın hikâyesi olmuştur. I, II ve III numaralı sözcükler addır ve ek fiil almamıştır. V numaralı "böylece" ise önceki yargıya bağlanma görevi gören bir sözcüktür, fiil değildir.

  5. Soru 5

    Orta

    Ilık(I) bir rüzgâr esiyordu. Sahilde birkaç(II) balıkçı, ağlarını sabırla(III) onarıyor; akşamları(IV) uzaktaki(V) gemileri seyrediyordu. Bu parçada numaralanmış sözcüklerden hangisi zaman zarfıdır?

    • A)I
    • B)II
    • C)III
    • D)IV
    • E)V
    Çözümü göster

    Doğru cevap: D — IV

    IV numaralı "akşamları", "seyrediyordu" fiiline "ne zaman?" sorusunu sordurduğu için zaman zarfıdır. III'teki "sabırla" ise "nasıl?" sorusuna cevap verdiğinden zaman değil durum zarfıdır. I'deki "ılık" rüzgârı niteleyen sıfat, II'deki "birkaç" balıkçıyı belirten belgisiz sıfat, V'teki "uzaktaki" ise gemileri belirten sıfattır.

  6. Soru 6

    Zor

    Aşağıdaki cümlelerin hangisinde hem niteleme sıfatı hem de durum zarfı vardır?

    • A)Bu kitabı geçen hafta kütüphaneden aldım.
    • B)Küçük kız sorulara çekinerek cevap verdi.
    • C)Çok yavaş konuşuyordu.
    • D)Birkaç soruyu dikkatle çözdüm.
    • E)Yorgun çocuk içeri girdi.
    Çözümü göster

    Doğru cevap: B — Küçük kız sorulara çekinerek cevap verdi.

    B'de "küçük" kızı niteleyen niteleme sıfatı, "çekinerek" ise "cevap verdi" fiiline "nasıl?" sorusunu sordurduğu için durum zarfıdır. D'de "dikkatle" durum zarfıdır ama "birkaç" niteleme değil belgisiz sıfattır. E'de "yorgun" niteleme sıfatıdır ancak "içeri" durum değil yer-yön zarfıdır; A'da "bu" işaret sıfatı ile "geçen hafta" zaman zarfı, C'de ise yalnızca zarflar bulunur.

  7. Soru 7

    Orta

    Aşağıdaki cümlelerin hangisinde yüklem, haber kipiyle çekimlendiği hâlde emir anlamı taşımaktadır?

    • A)Yarın sabah erkenden köye doğru yola çıkacağız.
    • B)Şimdi odana gidip ödevini yapıyorsun!
    • C)Her akşam yarım saat kitap okurum.
    • D)Dün öğleden sonra bize uğramış.
    • E)Bu yaz köye gitmeyi düşünüyoruz.
    Çözümü göster

    Doğru cevap: B — Şimdi odana gidip ödevini yapıyorsun!

    B'de yüklem "-yor" şimdiki zaman ekiyle çekimlenmiştir, yani biçimce haber kipidir; ancak cümle bir buyruk bildirdiği için anlamca emirdir, bu da bir anlam kaymasıdır. E'de de şimdiki zaman eki vardır ama emir değil, tasarı anlatılır. A gelecek zaman, C alışkanlık bildiren geniş zaman, D ise duyulan geçmiş zamandır; hiçbirinde emir anlamı yoktur.

  8. Soru 8

    Orta

    Aşağıdaki cümlelerin hangisinde fiilimsi yoktur?

    • A)Denize girmek için havanın ısınmasını bekliyorduk.
    • B)Bu kitabı dün akşam kütüphaneden almıştım.
    • C)Yağmur yağınca sokaklar bomboş kaldı.
    • D)Sararan yapraklar rüzgârla savruluyordu.
    • E)Uzun süre susup sonra derin bir iç çekti.
    Çözümü göster

    Doğru cevap: B — Bu kitabı dün akşam kütüphaneden almıştım.

    B'de "almıştım" sözcüğü kip ve kişi eki almış bir yüklemdir; cümlede fiilimsi eki alan başka bir sözcük yoktur. A'da "girmek" ve "ısınmasını" isim-fiildir. C'de "yağınca" (-ince) ve E'de "susup" (-ip) zarf-fiil, D'de "sararan" (-an) ise "yapraklar"ı niteleyen sıfat-fiildir. Yüklem durumundaki bir sözcük fiilimsi sayılmaz.

  9. Soru 9

    Kolay

    Aşağıdaki cümlelerin hangisinde ünlem görevinde bir sözcük vardır?

    • A)Bu iş bizim için hiç de kolay olmadı.
    • B)Hem çalışıyor hem de akşam okuluna gidiyor.
    • C)Vah vah, o güzelim ağaçları da kesmişler.
    • D)Sabaha kadar rüzgârın uğultusu dinmedi.
    • E)Konuyu önce anlattı, sonra tahtada örnek çözdü.
    Çözümü göster

    Doğru cevap: C — Vah vah, o güzelim ağaçları da kesmişler.

    C'deki "vah vah" üzüntü duygusunu doğrudan yansıtan bir ünlemdir; cümlenin ögesi değildir, tek başına duyguyu bildirir. A'da "için", D'de "kadar" edattır; B'deki "hem... hem" bağlaçtır. E'de bu türlerin hiçbiri bulunmaz.

  10. Soru 10

    Kolay

    Aşağıdaki cümlelerin hangisinde bağlaç kullanılmıştır?

    • A)Kar yağdıkça yollar bembeyaz bir örtüye büründü.
    • B)Ders çalıştı ama sınavdan istediği notu alamadı.
    • C)Tabloya dakikalarca hayranlıkla baktı.
    • D)Sizin için özel bir tarif hazırladım.
    • E)Aman, elindeki çayı döküyorsun!
    Çözümü göster

    Doğru cevap: B — Ders çalıştı ama sınavdan istediği notu alamadı.

    B'deki "ama" iki yargıyı karşıtlık ilgisiyle bağlayan bir bağlaçtır; çıkarıldığında iki cümle yan yana durur, yapı bozulmaz, yalnızca karşıtlık anlamı yiter. D'deki "için" ise edattır, çıkarılırsa "sizin özel bir tarif" gibi bozuk bir yapı doğar. A'daki "-dıkça" zarf-fiil ekidir, E'deki "aman" ünlemdir.

  11. Soru 11

    Kolay

    Aşağıdaki cümlelerin hangisinde ünlem, seslenme amacıyla kullanılmıştır?

    • A)Ah, o güzel günleri bir daha yaşayabilsem!
    • B)Hey, arkadaşlar, biraz buraya bakar mısınız?
    • C)Eyvah, cüzdanımı akşamki otobüste unutmuşum!
    • D)Oh, sonunda biraz dinlenebileceğiz.
    • E)Yazık, onca emeğinin karşılığını alamadı.
    Çözümü göster

    Doğru cevap: B — Hey, arkadaşlar, biraz buraya bakar mısınız?

    B'deki "hey" bir kişiye ya da topluluğa dönüp dikkat çekmek için kullanılmıştır; bu yüzden seslenme ünlemidir. A özlem, C şaşkınlık ve telaş, D rahatlama, E ise acıma duygusunu yansıtan duygu ünlemleridir. Hepsi ünlemdir, ancak yalnızca B'de karşıdakine seslenme söz konusudur.

  12. Soru 12

    Kolay

    Aşağıdaki cümlelerin hangisinde sıra sayı sıfatı vardır?

    • A)Sepette dört portakal kaldı.
    • B)Yarışı ikinci sırada bitirdi.
    • C)Öğrencilere üçer kitap dağıtıldı.
    • D)Çeyrek elmayı kardeşine verdi.
    • E)Üçüz bebekler dün taburcu oldu.
    Çözümü göster

    Doğru cevap: B — Yarışı ikinci sırada bitirdi.

    "İkinci", "sıra" ismine derece ve sıra bildirdiği için sıra sayı sıfatıdır. A'daki "dört" asıl sayı, C'deki "üçer" üleştirme sayı sıfatıdır. D'deki "çeyrek" bir bütünün parçasını gösterdiği için kesir, E'deki "üçüz" ise topluluk sayı sıfatıdır.

  13. Soru 13

    Zor

    Köyün girişindeki (I) çeşme (II) taştandı; suyu (III) buz (IV) gibi (V) akardı. Bu parçada numaralanmış sözcüklerden hangisi ek fiil almış bir addır?

    • A)I
    • B)II
    • C)III
    • D)IV
    • E)V
    Çözümü göster

    Doğru cevap: B — II

    II numaralı "taştandı" sözcüğü "taş" adının ayrılma hâli ekini, ardından da ek fiilin görülen geçmiş zamanını almasıyla oluşmuştur; "taştan idi" biçimine açılabilir ve ad soylu olduğu hâlde yüklem olmuştur. V numaralı "akardı" da ek fiil içerir, ancak ek fiil burada bir fiile gelip onu birleşik zamanlı yapmıştır, ad değildir. I ve III yalın addır, IV numaralı "gibi" ise edattır.

  14. Soru 14

    Orta

    Akşam ezanı(I) okunurken(II) kuşlar sustu(III); sonra(IV) bütün sokak sessizliğe(V) gömüldü. Bu parçada numaralanmış sözcüklerden hangisi çekimli bir fiildir?

    • A)I
    • B)II
    • C)III
    • D)IV
    • E)V
    Çözümü göster

    Doğru cevap: C — III

    III numaralı "sustu", görülen geçmiş zaman kipi ve 3. tekil kişi ekiyle çekimlenmiş bir fiildir. II numaralı "okunurken" fiil kökünden gelse de zarf-fiildir; kip ve kişi eki almadığı için çekimli fiil sayılmaz. I ve V numaralı sözcükler addır, IV numaralı "sonra" ise zarf görevindedir.

  15. Soru 15

    Orta

    Aşağıdaki cümlelerin hangisinde "de" bağlaç olarak kullanılmıştır?

    • A)Bahçede oturup uzun uzun kahve içtik.
    • B)Valizini yatak odasındaki dolapta unutmuş.
    • C)Toplantı bu kez büyük salonda yapılacakmış.
    • D)Arabada bıraktığı anahtarı bir türlü bulamadı.
    • E)Sen de bizimle gelirsen çok seviniriz.
    Çözümü göster

    Doğru cevap: E — Sen de bizimle gelirsen çok seviniriz.

    E'deki "de" ayrı yazılmıştır ve "dahi, ayrıca" anlamı katar; çıkarıldığında "Sen bizimle gelirsen çok seviniriz." biçiminde kusursuz bir cümle kalır, yalnızca anlam daralır. Bu, sözcüğün bağlaç olduğunu gösterir. A, B, C ve D'deki "-de/-da" ise bulunma hâli ekidir; bitişik yazılır ve atıldığında "Bahçe oturup" gibi bozuk yapılar ortaya çıkar.

Sponsorlu